شماره تلفن تماس با ما

051-34225776

 

My title

ری، قصه ی قدیم

ری، قصه ی قدیم
ری.این خاصیت یگانه البته سرنوشت شومی را هم برای این شهر کهن رقم زده است.امروزه معدود بازمانده های بناهای تاریخی ری،درمیان ساخت و سازهای شهری تهران، پنهان و مهجور مانده و کل آن شهر عظیمی که به چشم اعراب فاتح آن،بزرگ ترین شهر دنیا بود، آخرین منطقه از مناطق بیست گانه ی تهران است.اما این بخش کوچک در جنوب شرق پایتخت، آن ری کهنی نیست که در کتاب های تاریخی می خوانیم. آن چه امروزه ویرانه هایش برجا مانده، از نظر قدمت، نظیر بابل و نینوا و از نظر اهمیت، جزو بزرگ ترین مراکز دولت ماد، امپراتوری اشکانی و بعدها تمدن اسلامی بوده و در دوره های مختلفی پایتخت ایران شده است. برای دانستن اهمیت ری فقط کافی است بدانیم که نام این شهر در عهد عتیق (کتاب دوم پادشاهان)، اوستا (وندیداد) و نیز در کتیبه ی بیستون آمده است. البته آن وقت ها نام شهر «راگا» بوده و نام «ری» از دوره ی اسلامی رواج یافته است، در آن دوره، ری مرکز ایالت جبال یعنی تمام مناطق غربی ایران بود و در عهد عباسی ها، ولیعهد به امارت آن می رفت.

 پادشاهان آل بویه و سلجوقی هم علاقه ی زیادی به این شهر داشتند. مزارع حاصل خیز گندم و تاکستان های معروف ری در دشت های جنوب شهر، چهار رودی که در اطراف شهر جاری بود،و کوه های بی بی شهربانو در شرق و چشمه علی در شمال، و خود همین چشمه ی پر آب، در کنار موقعیت اقتصادی آن، به این شهر کویری جایگاهی ویژه داده بود. اماری که بزرگ ترین ضرابخانه ی دولت های اسلامی را داشت، در حمله ی مغول به معنای واقعی کلمه نابود شد. حتی توجه صفویه به آستان حضرت عبدالعظیم هم باعث رونق دوباره شهر نشد.و ری،انگار که نفرین شده باشد، هر روز کم رمق تر و کوچک تر شد و نشست به تماشای آبادانی دهکده ی شمالی اش طهران، که عاقبت، ری را در دود و دم خود بلعید.

2-آخرین منزل طغرل

برج مخروطی شکل، آرامگاه طغرل اول، پادشاه سلجوقی است که از بخارا تا بغداد را گرفته بود و ری را پایتخت خودش کرده بود. تمام برج از آجر است.تاق مخروطی آن از بین رفته. ارتفاع برج، 20 متر و قطر خارجی آن در پایین، 70/17 متر است.ضخامت دیوارهای برج هم بین 75/1 متر تا 75/2 متر است. این بنا مورد توجه ناصرالدین شاه بوده و به دستور او تعمیر شده است.بالاخره شاه ها باید هوای هم را داشته باشند!

3-مسافر ری

نخستین بنای مرقد حضرت عبدالعظیم را محمدبن زید یاغی علوی معروف در اواخر قرن سوم ساخت. در اصلی ورودی مجموعه هم به فرمان پادشاهان آل بویه ساخته شده. دولت سلجوقی در تکمیل مزار حضرت عبدالعظیم کوشید.رواق و ایوان را شاه طهماسب اول صفوی بنیان گذاشت و ضریح نقره را فتحعلی شاه قاجار.گنبد طلا هم از ناصرالدین شاه است. سر در آجری سلجوقی این بنا هنوز به جا مانده. و در بزرگ چوبی بین رواق شمالی و مسجد زنانه هم متعلق به دوره ی تیموری است. زیارت این امامزاده ی جلیل القدر، که بین مردم محلی به «شاه عبدالعظیم» معروف است، از قدیم مورد توجه شیعیان است. اصطلاح «تعارف شاه عبدالعظیمی»از همین جا رایج شده که زیارت کنندگان تهرانی برای زیارت این مکان، لازم نبوده شب را بمانند.
عبدالعظیم پسرعبدالله پسرعلی پسر حسین پسر زید پسر امام حسن مجتبی (ع)را امام هادی (ع)به ری فرستاد. او شاگردی سه امام را کرده، مورد علاقه و اعتماد ائمه (ع) بوده، و امام هادی (ع)در موردش گفته که زیارت مزارش ثواب زیارت کربلا را دارد. وی چون تحت تعقیب عمال خلیفه بود.به راهنمایی امام دهم (ع)به ری آمد و در این جا مورد استقبال مردم بود.
در اطراف صحن، گورستانی هست که به خاطر احترام مردم نسبت به حضرت عبدالعظیم به وجود آمده.ناصرالدین شاه قاجار که در همین حرم ترور شد، قائم مقام فراهانی، قاآنی شاعر،ستارخان، آیت الله کاشانی، استاد فروزانفر و علامه محمد قزوینی از جمله خفتگان در این گورستان هستند.

4-آب و آیینه

بی شک چشمه ی پر آبی که امروزه به چشمه علی معروف است.از مهم ترین علل پیدایش تمدن هفت هزار ساله ی ری است. این چشمه در دل کوهی با همین نام در نزدیکی ابن بابویه قرار دارد.در روی کوه چشمه علی، آثار متعددی از زمان های مختلف برجاست:نقش برجسته ای که مربوط به دوره ی ساسانی است و برج و بارویی قدیم با طول بیشتر از 450 متر که اصلش مربوط به دوره سلجوقی است.در حال حاضر، میراث فرهنگی، مشغول مرمت باروی قدیم ری است.

5-بزرگان ری

این یک فهرست کوتاه است از مشهورترین کسانی که در شهر ری به دنیا آمده اند، از زمان عباسیان بگیرید تا همین سال ها
شیخ کلینی:صاحب «اصول کافی»، یکی از چهار کتاب حدیث شیعه.
زکریای رازی:پزشک و شیمی دان بزرگ که الکل را کشف کرد.
ابوعلی مسکویه رازی:فیلسوف معاصر ابوریحان بیرونی و ابن سینا.
امام فخر رازی:فقیه، مفسر، متکلم و فیلسوف شکاک قرن هفتمی، صاحب «تفسیر کبیر».او در همه ی اصول فلسفی پیش از خودش تشکیک کرد.
شیخ ابوالفتوح رازی:مفسر برجسته ی قرن ششم و صاحب تفسیر «روض الجنان و روح الجنان».
شمس قیس رازی:ادیب قرن هفتمی، نویسنده ی کتاب آکادمیک «المعجم فی معابیر اشعار العجم».
عبدالرحمان صوفی رازی:اخترشناس بزرگ مسلمان، نخستین کسی که کهکشان مارپیچی M31 و همین طور ابر ماژلانی بزرگ را رصد کرد. چهار گودال را درکره ی ماه به نام او گذاشته اند.
رضاقلی خان هدایت:شخصیت فرهنگی دوره ی قاجار که تذکره های معروف «مجمع الفصحا» و «ریاض العارفین» را نوشته.
تختی:جهان پهلوان نامی معاصر.
سید مرتضی آوینی:نویسنده و هنرمند، کارگردان «روایت فتح»که خیلی ها معتقدند بهترین مستند ایرانی است.

6-شاهزاده ای که عروس مولا (ع) بود

بی بی شهربانو، همان دختر یزدگرد سوم و همسر امام حسین (ع) است که امام سجاد (ع) از طریق او نسبش به ایرانی ها می رسد. به عقیده ی عامه، او در روز عاشورا از میدان جنگ گریخت و به سرزمین پدری آمد و در این مکان مدفون شد. این نظر را مورخان قبول ندارند، ولی بقعه ای که به نام بی بی است، هزاران زائر دارد که هیچ اهمیتی به نظر مورخان نمی دهند.
بقعه ی بی بی شهربانو بیرون شهر است؛ چسبیده به کوهی به نام خود بی بی. قبلاً تمام بنا از سنگ بوده که هنوز هم گنبد سنگی قدیمی در کنار گنبد و کاشی کاری خوش رنگ عهد قاجار پیداست.در جنوب محوطه ی بقعه هم یک ساختمان تاریخی از دوران آل بویه است.
روز زیارتی بی بی شهربانو، سه شنبه است. خیلی از مادربزرگ ها روز سه شنبه برای بی بی سفره می دهند.

7-این جا چراغی روشن است

شیخ صدوق با ابن بابویه،یکی از بزرگ ترین فقها و دانشمندان شیعه است که کتاب «من لا یحضره الفقیه»، یکی از چهار کتاب اصلی شیعه را نوشته. پدر او نیز از فقهای شیعه بود که با حسین بن روح نوبختی، سومین نایب امام زمان آشنا بود و از او خواست امام برای مشکل بی فرزندی اش دعا کند. ابن بابویه به دعای امام زمان به دنیا آمد. بعضی می گویند چون مردم ری به پدرش برای انتقال مطالب به امام رجوع می کردند. به او می گفتند: «باب وی».برای همین، اسم شیخ صدوق هم شد «ابن بابویه».
آرامگاه او همواره مورد احترام شیعیان بود. ولی حادثه ای که در زمان فتحعلی شاه اتفاق افتاد. اهمیت این مزار را دو چندان کرد. در سال 1238 سیلی در تهران آمد که از جمله مزار ابن بابویه را خراب کرد. وقتی برای مرمت آمدند، جسد شیخ را صحیح و سالم پیدا کردند. خود فتحعلی شاه هم آمد و جسد را دید. بعد از آن افراد، بسیاری وصیت می کردند که کنار مزار این عالم بزرگ دفن شوند. قبر علامه دهخدا، میرزاده عشقی جهان پهلوان تختی در گورستان ابن بابویه است.
منبع:مجله همشهری جوان(ش39)

 

 

دسته ها: ایرانگردی

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.