شماره تلفن تماس با ما

051-34227301

 

My title

خانه اميرنظام گروسي، خانه اي سرشار از نور و نوا

خانه اميرنظام گروسي، خانه اي سرشار از نور و نوا

خانه اميرنظام گروسي از سرداران دوران قاجار در تبريز به موزه تخصصي دوران قاجار تبديل شده است.

موزه قاجار تبريز که در خيابان ششگلان و در بافت تاريخي شهر واقع شده است، به دليل اهميت تاريخي و زيبايي منحصر به فردي که داراست، اين روزها ميزبان تعداد زيادي از بازديدگنندگان و علاقمندان به هنر و فرهنگ و تاريخ است.

دليل اهميت اين موزه بيشتر به موقعيت حساس تاريخي و سياسي تبريز مربوط مي شود. زيرا شهر تبريز در دوره هاي مختلف تاريخ ايران داراي ارزش و اهميت خاصي بوده و در دوره ايلخانان و قاجار اين شکوه به اوج خود رسيده است.

در 1218 هجري قمري که عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعليشاه شد، اين شهر وليعهد نشين شد و در دوره جنگ‌هاي ايران و روس، تبريز مرکز ثقل و مقر فرماندهي بوده است.

از دوره قاجار بناهاي زيبائي در اين وليعهد نشين به يادگار مانده است که خانه اميرنظام يکي از اين بناهاست که هنوز هم با صلابت و عظمت خاصي خودنمائي مي کند.

اين عمارت در دوره ناصرالدين شاه و در زمان پيشکاري امير نظام گروسي و توسط وي بنا شده است. در خاطرات ناصرالدين شاه در سفرسوم وي به فرنگ از اين خانه توصيف فراوان شده است.

منابع مختلف حاکي از آن است که در دوره هاي بعد نيز واليان آذربايجان در اين عمارت سکونت داشته اند.

امروز فقط قسمتي از اين خانه باقي مانده و متأسفانه بخش‌هاي ديگر آن تخريب شده است.

خانه اميرنظام گروسي به دليل اهميت و ارزش تاريخي در سال 1370 توسط سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي خريداري و پس از ثبت در فهرست آثار ملي به شماره 1749 و انجام عمليات گسترده مرمت و تجهيز، در سال 1385 به عنوان موزه تخصصي دوران قاجار افتتاح شد.

خانه امير نظام گروسي در دو طبقه و در زميني به مساحت 3000 مترمربع و با زيربناي 1500 مترمربع توسط حسنعلي خان امير نظام گروسي که از رجال خوش نام و نيک خوي دوران ناصري و عصر قاجار بود، ساخته شده است.

ساختمان مانند ديگر ابنيه تاريخي و مهم تبريز، مشتمل بر دو حياط اندروني و بيروني بوده که به وسيله باغچه ها و حوض‌هاي بزرگ تزيين شده و از حسن سليقه سازنده خبر مي دهد.

از آنجا که ستون هاي منقوش به گچ بري از ويژگي هاي ابنيه تاريخي منطقه است، ايوان عمارت نيز با 16 ستون و سرستون‌هاي زيبا نگه داشته شده ، همچنين در طبقه بالا و در اتاق طنبي پنجره هاي مشبک ارسي با شيشه هاي رنگي از نگاه فرهنگي آن دوران خبر مي دهد.

گچبري هاي نماي شمالي و جنوبي ، آينه کاري‌ها و گچبري هاي تالارهاي داخلي و طنبي ها نيز به زيبايي مجموعه مي افزايد.

در زيرزمين خانه حوض خانه وسيعي وجود دارد که يکي از زيباترين قسمت‌هاي بنا بوده و با وجود ستون‌هاي استوار و آجرکاري سقف و هواي مساعد و دلپذير، چشمگير مي نمايد.

موزه قاجار همچنين براي ادا کردن رسالت موزه اي خود، شامل يازده تالار در حوزه ها و هنرهاي مختلف در دوره هاي نه چندان دور است .

اشياي قديمي و تاريخي موجود در تالارهايي که با نام‌هاي تالار بافته، تالار چيني، تالار فلزات، تالار خاتم، تالار سنگ، تالار آبگينه، تالار سکه، تالار موسيقي، تالار اسلحه، تالار معماري و شهرسازي و تالار رجال و فرامين چشم هر بازديدکننده اي را مي نوازد و بار ديگر بر اهميت اين بنا و افراد سازنده و ساکن در آن تاکيد مي کند.

از اشياي مهم و منحصر به فرد موزه قاجار مي توان به لباس تشريفات حاج محمد حسين حاج عليلو (سردار عشاير)، کت زنانه نقده دوزي، پارچه زري روي اطلس و مخمل با نقوش اسليمي در تالار بافته به نمايش گذاشته شده است ،اشاره کرد.
خمره چيني نقش برجسته، ديس، شمعدان بلورين،گلدان، ته قليان و انواع ظروف زيبا و قديمي چيني مربوط به دوره قاجار در تالار چيني نشان دهنده ذوق هنري و البته همکاري افرادي است که آثار و اشياي قاجاري خود را براي بازديد عموم در اختيار موزه قرار داده اند.

با توجه به وجود رشد موسيقي در دوران قاجار و حضور بسياري از اين بزرگان در شهر هنردوست تبريز، تالار موسيقي موزه قاجار با حال و هواي موسيقي سنتي و قديمي ايراني و آذربايجاني آماده شده و بازديد کنندگان مي توانند نمونه هاي ارزشمند سه تار ،گرامافون و پيانو ، همچنين تنديس ابوالحسن صبا استاد موسيقي و ابوالحسن خان اقبال آذر استاد آواز و موسيقي ايراني را مشاهده کرده و با حال و هواي آن دوران بيشتر آشنا شوند.

اما از آنجا که دوران قاجار با جنگ‌هاي مختلفي نيز همراه بوده، تعبيه تالار اسلحه در مجموعه اي که قرار است ياد آور دوران قاجار باشد ضروري مي نمايد. بازديدکنندگان با وارد شدن به تالار اسلحه مي توانند داستان‌هاي تاريخي دوره قاجار و جنگ هاي تلخ اين دوره را به ياد آورده و براي اعتلاي تاريخ و فرهنگ ايران عزيز تلاشي دوجندان داشته باشند.

در تالار سنگ اين موزه، کتيبه مرمري تاريخي و کهن بسيار با ارزش مربوط به يادبود بازسازي تبريز بعد از زلزله مهيب و ويرانگر شهر در سال 1193هجري قمري و سنگ يادبود تاجگذاري مظفرالدين شاه قاجار در دل ديوار طبقه زيرين نگهداري مي شود.
تالار سکه ، با سکه هاي دوره قاجار که بيشتر مربوط به دوره محمد علي شاه ، مظفرالدين شاه و احمد شاه قاجار عرضه شده است، نمونه هاي ارزشمند سکه هاي ايران را به نمايش گذاشته است.

وجود نقشه با ارزش و قديمي ايران در دوره قاجاريه و دارالسلطنه تبريز در تالار معماري و شهرسازي موزه قاجار و همچنين تنديس هاي زيبايي از عباس ميرزا نايب السلطنه، امير کبير، ميرزا محمد خان امير نظام زنگنه، امير نظام گروسي و قائم مقام فراهاني به همراه تعدادي از اصل فرامين دولتي و دستورات اخذ ماليات و ميزان آن در تالار فرامين، افراد و اسناد مهم دوره قاجار را معرفي مي کند.

همچنين در تالار خاتم، ميز و صندلي هاي سلطنتي خاتم کاري شده و در تالار آبگينه انواع گلدان هاي بلورين قديمي، جعبه جواهرات و انواع سرويس بلورين از جمله آثار تاريخي نگهداري شده در موزه قاجار تبريز است .

اما حسنعلي خان اميرنظام، صاحب اين عمارت منحصر به فرد که از افراد سرشناس و صاحب نفوذ دوران خود بوده، به مدت شصت و چهار سال بطور مستمر در سطوح مختلف سياسي و نظامي ايران خدمت کرده و مشاغل مهم و پراهميتي چون وزارت فوايد عامه ، سفارت در کشورهاي اروپايي و وزارت ايالت بزرگ آذربايجان را برعهده داشته است.

از اين لحاظ وي جز رجال پرنفوذ و کارگزار دوره دوم ناصري است که با درک عميق از تجددخواهي و برداشت نوين در اداره مملکت ، توانست به اقداماتي دست زند که شرايط مساعد را براي گسترش تفکر نوخواهي و تحولات اجتماعي فراهم آورد.
همچنين وي نقش بسزايي در شکل گيري و تحقق بخشيدن به تفکرات تجددگرانه عصر سپهسالار داشت.

اما روي ديگر شخصيت وي هنر او در خط و کتابت و ابداع شيوه اميري است .
در نتيجه تشويق و حسن پرورش آن حاکم ، اديبان و خوشنويسان بنامي عرض وجود کردند، چنانکه شايع است پاره‌اي از شاگردان وي در نتيجه ممارست و توجه کامل در رموز مشق و خطاطي از استاد بزرگوار، پيشرفت نموده‌ و تحولات مهمي در خط و نگارش ايرانيان را موجب شده اند.

منشات امير نظام حاوي نوشته‌هاي زيبا و نامه‌هاي دلنواز که در عين حال داراي نکات و رموزات سياسي نيز هست بزرگترين دليل بر مقام شامخ فضل و ادب و فراست او است.

همچنين به همت او چاپ مجموعه کليله و دمنه با خط زيباي شادروان فخرالکتاب آقا ميرزا باقرخان انجام پذيرفت و مي‌گويند به دستور او گلستاني نيز به وسيله مرحوم مدرس عالي حاجي ميرزا محمد حسين مکتب‌دار که در سن يکصد و شانزده سالگي به رحمت ايزدي پيوسته به خط خوش نوشته شده است.

امير نظام در جنگ‌هاي هرات با درجه سرهنگي و سرتيپي با نهايت شجاعت و لياقت شرکت کرده و پس از آن به سفارت در لندن انتخاب و اعزام شده و در آنجا به سمت سرپرست محصلين در اروپا مواظبت و نظارت امور دانشجويان را نيز به عهده داشته است.

امير نظام وقتي ماموريت يافت مردم آذربايجان را قتل و عام کند، سر باز زد و به تبعيد در کرمان محکوم شد و همانجا از دنيا رفت.

و امروز خانه اي که او بنا نهاد به همراه آثار و اشياي ارزشمند دوران قاجار آماده پذيرايي از گردشگران و بازديد کنندگان است تا گوشه اي ديگر از فرهنگ و هنر اين سرزمين کهن را در برابر ديدگان آنها بگشايد.

تابستان فرصت خوبي براي بازديد از اين عمارت زيبا و دل انگيز و آثار موجود در آن و آشنايي با تاريخ ايران زمين است.

 

 

منبع: iranhotelonline

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.