شماره تلفن تماس با ما

051-34227301

 

My title

کاروانسرای مورچه‏ خورت

کاروانسرای مورچه‏ خورت

این کاروانسرا سمت چپ‏ جاده اصفهان-تهران در روستای‏ مورچه خورت واقع شده است. مورچه خورت در فاصلهء 54 کیلومتری شمال غربی اصفهان‏ قرار دارد. بنا دارای ابعاد 50/73*50/73 متر است. در چهار گوشه آن چهار برج مدور قرار گرفته است.دو برج توپر بوده و دوبرجی که‏ در طرفین ورودی قرار دارند تو خالی هستند که از فضای‏ آنها به عنوان مستراح استفاده‏ می‏کردند.سردر ورودی‏ به صورت پیش آمده با دو گوشه یخ است. در قسمت میانی فضای‏ سرپوشیده اصلی قرار دارد که درگاه ورودی در آن واقع‏ شده است.درگاه ورودی از طریق راهرویی با سه دهانه‏ شامل راهروی کوتاه،سرسرا و در انتها ایوان بزرگ شرقی‏ به حیاط داخلی راه درد.در این قسمت دو اتاقک و بالا خانه‏ای‏ وجود دارد که مورد استفاده کاروانسرادار و نگهبانان بوده است.

حیاط داخلی مربع شکل با گوشه‏ های یخ به سبک چهار ایوانیست دور تا دور حیاط 24 اتاق وجود دارد که جلوی هر کدام ایوانی قرار گرفته‏ اند.پشت ایوان بزرگ‏ غربی بر محور ورودی بنا اتاق بزرگی قرار دارد که به نظر می‏ رسد از آن به عنوان تالاری جهت سکونت افراد شاخص و یا پادشاه استافده می‏شده است.با توجه به شواهد ساختمانی این‏ قسمت در دورهء قاجار تعمیر یا به طور کامل بازسازی شده‏ است.اصطبلهای سراسری پشت اتاقها قرار گرفته،و ورودی‏ این اصطبلها در گوشه‏ های یخ واقع شده‏ اند.کنار این ورودیها در هر گوشه دو اتاق قرار دارد که محل اقامت چهارپاداران و قافله ‏داران بوده است.تزیینات کاروانسرا منحصر به آجرکاری‏ قسمت فوقانی برج شمال شرقی است.شاید بر جهای دیگر نیز در اصل دارای چنین تزییناتی بوده که در اثر تعمیرهای بعدی‏ از بین رفته ‏اند.مصالح بنا شامل آجر،قلوه سنگ در پی‏ها، سنگهای تراشیده در ازاره‏ها،سکوهای سنگی و ناودانهاست‏ .آب آشامیدنی کاروانسرا از طریق نهر آبی که در جلوی آن‏ جاری بوده تأمین می‏شده است.این نهر از مظهر قنات روستا سرچشمه می‏گرفته است.

به طور کلی ویژگیهای ساختمانی بنا نشان‏ دهنده صفوی‏ بودن آن است.با مقایسه فرم،شکل و پلان بنا با برخی از کاروانسراهای صفوی می‏توان ساخت آن را به زمان شاه عباس‏ اول نسبت داد.سردر ورودی شباهت زیادی با سردر کاروانسرای‏ حسنیچه و کاروانسرای گبرآباد دارد و گوشه‏ های پخ هر سه‏ به شکل یک طبقه است. این دو بنا مربوط به زمان شاه‏ عباس اول هستند. از طرفی وضعیت ورودی اصطبلها به طور (به تصویر صفحه مراجعه شود) کامل قابل مقایسه با ورودی‏ اصطبلهای کاروانسرای‏ کوهپایه و بیزیون است که‏ اولی دارای کتیبه‏ای مربوط به زمان شاه عباس اول و دومی نیز هم عصر آن است. 36تنها کتیبه بنا که در فضای‏ داخلی سردر قرار دارد مربوط به دورهء قاجار بوده و نشان‏ دهنده انجام تعمیراتی‏ در سال 1251 ه.ق است.

اگرچه هیچ‏کدام از سیاحان گذشته به طور مستقیم به این کاروانسرا اشاره نکرده‏ اند ولی مطالبی آورده‏اند که نشان‏دهندهء اهمیت ارتباطی مورچه‏ خورت به عنوان یک شهرک کاروانی است.شاردن که در عهد چند پادشاه صفوی به ایران سفر کرده است در سفرنامه خود از مورچه خورت به صورت موچاکن یاد می‏کند و در مورد آن می‏ گوید:«.....در ساعت نه شب به موچاکن رسیدیم.این آبادی‏ قریهء بزرگی است که دارای پانصد باب خانه،باغچه و کاروانسرا های متعدد و باغات و بساتین بسیار و آبهای روان می‏باشد.»

تاورنیه در بیان منازل بین راهی از کاشان به اصفهان از مورچه‏ خورت به صورت می شیاکور نام برده است و چنین می‏نویسد :«از قهرود باید سه لیو در میان کوه عبور کرد از آنجا تا اصفهان‏ در هر سه لیو فاصله یک کاروانسرا بنا شده است و اولی موسوم‏ به آشایا(آقا کمال)است،دومی که در وسط یا نصفه راه قهرود اصفهان است می شیاکور(مورچه خوار)نامیده می‏شود.که‏ یک کاروانسرای تنها نیست بلکه چند کاروانسرا است و بهترین‏ قسمت قریه را تشکیل می‏دهد.»امروزه از آن کاروانسراهای‏ متعدد تنها یک کاروانسرا باقی مانده است.

در اوایل دوره قاجار به خاطر اهمیت این راه ارتباطی‏ به تعمیر این کاروانسرا اقدام کردند ولی در اواخر این دوره‏ کاروانسرا وضعیتی ویران پیدا کرده است و کمتر مسافران در آن اقامت کرده و بیشتر از چاپارخانهء مورچه خورت استفاده‏ می‏کرده ‏اند.

 

 

منبع: irandeserts

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.