شماره تلفن تماس با ما

051-34227301

 

My title

رازهایی که در دل تپه نور نهفته است

رازهایی که در دل تپه نور نهفته است

شهرستان تاریخی سلطانیه را می توان از شهرهای استان زنجان دانست که شهره جهانی دارد، قرار گرفتن گنبد عظیم و تاریخی سلطانیه به عنوان سومین بنای عظیم جهانی موجب شده، سلطانیه به عنوان یک شهر تاریخی و توریستی در کنار سایر آثار ارزشمند تاریخی خود مطرح باشد.

گنبد سلطانیه که سالانه شمار زیادی از گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب می کند و اولین گنبد آجری جهان و یکی از با شکوه ترین بناهای عظیم اسلامی محسوب می شود، در دوران حکومت سلطان محمد خدابنده ظرف مدت ۹ سال ۷۰۴ تا ۷۱۳ هجری قمری ساخته شده است.

این گنبد که در ۴۲ کیلومتری جنوب شرقی زنجان و در شهر سلطانیه واقع شده، پس از بنای کاتدرال سانتاماریا دلفیوره کلیسای جامع مریم مقدس در فلورانس ایتالیا و مسجد ایاصوفیای استانبول، سومین بنای عظیم تاریخی جهان است.

بر اساس منابع رسمی موجود، این بنای آجری یا خشتی دارای ۵.۴۸ متر بلندی و ۶۰.۲۵ متر دهانه قوس، هشت ایوان مرتفع و نزدیک به ۵۰ اطاق و حجره است.

شهرت گنبد سلطانیه در ادوار مختلف به قدری عالمگیر شده بود که مورخین و سیاحان خارجی چون کلاویخو، پیترو دلاواله سیاح ایتالیایی، شاردن، دیولافوا و دهها جهانگرد معروف دیگر را به عشق دیدن این بنای عظیم تاریخی به شهر سلطانیه کشانید.

مجموعه تاریخی رختشویخانه زنجان نیز در سال ۱۳۴۷ ه .ق توسط دو برادر به نام «مشهدی اکبر معمار» و «مشهدی اسماعیل» بنا ظرف مدت ۱۵ ماه، در قلب بافت تاریخی شهر و درمنطقه پرتراکم مسکونی موسوم به عباسقلی خان ساخته شده است.

تپه بزرگی که در موقعیت ۱.۵ کیلومتری جنوب گنبد سلطانیه واقع شده و با نام تپه نور شناخته می شود. این تپه ۱.۸ هکتار مساحت و ۱۵ متر ارتفاع دارد.

این سایت در سال ۱۹۷۱ میلادی مورد کاوش واقع شد که در کاوش ها ، پایه های یک ساختمان عظیم دوازده ضلعی یافت شد که به احتمال زیاد یک برج گنبدی همانند مقبره اولجایتو است با جنبه های دیگری همچون راهرو ها، پله ها، تزئینات و بقایای یک گنبد. پایه ها از قطعات سنگی ساخته شده که با ملات به هم متصل شده اند.

یافته های باستان شناسی همچنین گواه وجود گنبدی بزرگ که شاید یکی از گنبد های دو پوسته بوده، می باشد. گچ اندود و کاشی های سفالی تزئینی در آثار مخروبه ساختمان پیدا شده است.

برج گنبدی از بین رفته در تپه نور به احتمال زیاد مقبره غازان خان، برادر بزرگتر اولجایتو بوده است.

همچنین در فعالیت های باستان شناسی اخیر در محوطه تپه نور کوچک نشانه هایی از سکونتگاه های پیش از تاریخ یافت شده که می توان قدمت آنها را به اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد دانست.

سفال های بدست آمده از این تپه شباهت زیادی به سفال های کشف شده در دشت قزوین دارد که وجود سکونتگاه هایی در همان زمان را نشان می دهد.

روستای ویر

محوطه چهارضلعی، با طول ۴۰۰ متر و عرض ۵۰ تا ۳۰۰ متر است. در درون این محطوه، سه غار نسبتاً عمیق و در دل کوه به طور هنرمندانه ایجاد و بر دیواره های غار نقوشی کنده کاری شده است.

دو تصویر اژدها، هر یک به طول ۳.۵ متر در مقابل یکدیگر به شکل قرینه حک شده اند. در طرفین این نقش ها، محراب های نقش داری با طرح های اسلیمی، گل و بوته و مقرنس های سنگی کنده کاری شده است.

براساس یافته های تاریخی، غارهای «داش کسن» در دو دوره تاریخی جداگانه مورد استفاده قرار می گرفته است: در دوره نخست، این غار نیایشگاه آیین مهرپرستی در ایران باستان و دوره ساسانی بوده است. از این دوره آثار مشخص بر جای نمانده است.

دوره دوم که نقش های اژدها، برگ مو، پیچک و طرح های اسلیمی، یادگار آن است، به دوره ایلخانیان تعلق دارد و یادگار هنرمندان چینی است که به فرمان اولجایتو از چین فراخوانده شده بودند.

مسجد قدیمی ویر قدمت درخور توجهی دارد، ولی تاریخ دقیق ساخت آن معلوم نیست. سنگر محمد ولی خان نیز از نقاط دیدنی و معروف ویر است.

مردم این روستا باورهای فرهنگی در خصوص چگونگی برگزاری مراسم و آیین های ملی و دینی دارند. آنان مراسم روزهای (شب) چله، چهارشنبه سوری، عید نوروز و اعیاد دینی فطر و قربان و مبعث حضرت رسول (ص) را گرامی می دارند. در ایام عزاداری بزرگان دین نیز نوحه سرایی می کنند.

عروسی های مردم با شادی و موسیقی محلی عاشیقی همراه است.

صنایع دستی مردم روستای ویر عبارتند است از انواع زیراندازهای قالی، گلیم و جاجیم که با طرح های زیبا تولید و به باراز عرضه می شود. این نوع دست بافت ها به دست زنان هنرمند بافته می شوند.

اقلیم سرد منطقه سبب بافت انواع جوراب پشمی، شال گردن و کلاه شده تا نیازهای خانوار را رفع کند. فرش های بافت این روستا نقوشی ساده و زیبا دارد. دسترسی این روستا از طریق شهر سلطانیه، با جاده ای آسفالت و پس از طی ۱۵ کیلومتر قابل دسترسی است.

بقعه چلبی اوغلی

اثر معروف بقعه چلبی اوغلی در ۵۰۰ متری جنوب غربی سلطانیه، برسر راه سلطانیه خدابنده قرار گرفته است.

باستان شناسان و محققان، این مجموعه را به نوه مولانا نسبت داده اند و تاریخ ساخت آن را سال ۷۲۸ هجری قمری ذکر کرده اند. این مجموعه از دو بخش خانقاه و مقبره تشکیل شده است؛ خانقاه شامل صحن مرکزی است که در اصلاع غربی و شرقی آن، حجره ها جای گرفته اند.

طرح معماری این مجموعه الهام گرفته از عقاید و مراتب صوفیه است و هریک از فضاها را با هدف و برای عملکرد خاصی ساخته اند. واحد نخستین در قسمت ورودی، به مرتبه فقرا اختصاص داشته است و طالبان جنت (مرتبه بعدی این فرقه) در قسمت دوم ورودی جای گرفته اند.

مصالح اصلی را لاشه سنگ و ساروج تشکیل داده است. سقف حجره ها و زاویه ها، گنبدی شکل است.

عده ای از محققان و باستان شناسان، زمان ساخت بنای خانقاه را زودتر از مقبره سلطان چلبی می دانند و بعضی از آنان، تاریخ ساخت بنای مقبره را زودتر می دانند.

یکی از مدارک بسیار ارزنده که در یافتن تاریخ واقعی ساخت بنای خانقاه اهمیت به سزایی دارد، بررسی کتیبه حک شده ایوان جنوبی است.

این کتیبه در سه قطعه؛ یکی در بالا و دو قطعه دیگر در طرفین ایوان نوشته شده است و یکی از اسناد بسیار معتبر، ساخت شهر سلطانیه و نکات ناگشوده تاریخ آن است.

با توجه به متن باقی مانده از این کتیبه، می توان دریافت که این بنا بین سال های ۶۵۷ و ۶۸۳ هجری ساخته شده و وقف خانقاه شمسیه شده است.

قسمت دوم این مجموعه تاریخی، بقعه معروف به بقعه سلطان چلبی است. نقشه این بنا، هشت ضلعی است و هر ضلع آن ازنمای خارجی به عرض ۱۶.۴ متر، به طول ۱۷ متر وبه قطر ۵.۷ متر است که با زیبایی خاصی طراحی و اجرا گردیده است.

فرم آجرچینی در طاق نماهای هشتگانه متفاوت است. پس از طاق نماها، ادامه کار با آجرچینی ساده انجام گرفته است و در حدفاصل جرزهای هشتگانه، طاق نماهای زیبایی احداث و اجرا شده است و در بالای این جرزها، گنبد آجری با ساقه نسبتاً بلند استوار شده است.

آرامگاه سلطان چلبی از نظر جای گیری گورها در آن، جالب توجه است و حلقه ذکر صوفیه را به شیوه ای دیگر تداعی می کند.

 

منبع: aftabir

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.