شماره تلفن تماس با ما

051-34227301

 

My title

پوشش جانوری تالاب هامون

پوشش جانوری تالاب هامون

ليست ماهيان تالاب هامون در جدول  ذكر گرديده است. متأسفانه به جهت حوادث طبيعي و انساني مثل خشكسالي هاي پياپي و معرفي بدون مطالعه گونه هاي جديد، برخي از گونه هاي بومي و اقتصادي منطقه از جمله ماهي Schizothorax zarudnyi  در معرض تهديد قرار گرفته اند؛ در زبان فارسي آن را هامون ماهي يا انجك مي نامند و افراد محلي به آن ماهي سفيد هامون، سفيدك و يا وطني مي گويند. اين گونه در جهان فقط مختص حوضه سيستان است  . تا پيش از دهه 1360 مهمترين منبع تأمين كننده پروتئين سفيد مردم و درآمد صيادان منطقه محسوب مي شده است  و طبق اظهارات صيادان قديمي وزن آن در گذشته به 10 كيلوگرم مي رسيده است  و ساليانه حدود 250 تن از اين گونه از درياچه استحصال مي شده است.

 

تغيير تركيب گونه اي درياچه باعث گرديد كه جمعيت گونه وارداتي كپور معمولي Cyprinus carpio  به علت شرايط آسان تكثير و توليد مثل به شدت افزايش يابد حال آنكه هامون ماهي نتوانست به سرعت كپور معمولي زاد و ولد نمايد. تحقيقات نشان داده كه كپور معمولي رقيب سرسخت غذايي هامون ماهي است. با كاهش سفره غذايي هامون ماهي، جمعيت و وزن اين گونه در مخاطره افتاد بطوري كه طبق مطالعات سال هاي 1378، 1380 و 1381 تعداد آن بسيار كاهش يافته و ميانگين وزن آن به كمتر از 700 گرم رسيده است  و بر اساس طبقه بندي كتاب سرخ IUCN در رده گونه هاي آسيب پذير قرار گرفته است ؛ به همين دليل تلاش براي بقاي نسل آن اهميت جهاني يافته است. در سال هاي اخير مديريت شيلات سيستان اهتمام جدي به تكثير و توليد مثل اين گونه از خود نشان داده است و تكثير مصنوعي آن تاكنون دو مرحله در سال 1380 توسط كارشناسان داخلي و 1382 توسط كارشناسان خارجي ( تصوير5-4) و حمايت UNDP در راستاي طرح توسعه آبزي پروري استان سيستان و بلوچستان صورت گرفته است كه در نهايت موفق به تكثير ماهي شيزوتراكس و آموزش آن به كارشناسان بومي گرديدند .

 

فيتو پلانكتون ها
با وجودي كه پلانكتون ها ارگانيزم هاي بسيار ريزي هستند ولي در حيات آب ها نقش مهمي را ايفا مي نمايند و كليه حيات جانوري در يك درياچه را تحت الشعاع خود قرار مي دهند. زيرا بصورت زنده و مرده مورد تغذيه ساير آبزيان قرار مي گيرند و عامل مهمي براي تشكيل پلانكتون هاي جانوري هستند كه خود توسط حيوانات بزرگتر و در نهايت انسان به عنوان غذا مورد مصرف قرار خواهند گرفت. جنس هاي متنوعي از فيتوپلانكتون در درياچه هامون زيست مي كنند از جمله Ankistrudesmus, Synedra, Secendesmus , Binuclaeria , Chlorophyta , Nitzchia, Oscillatoria , Oocystis , Cyclotella , Microcystis ,Perisinium  كه در قسمت هاي مختلف درياچه با توجه به خصوصيات فيزوكوشيميايي آب ، انواع آن ها متفاوت است. مثلا در مكان هاي ورودي آب در حوزه رودخانه هيرمند و كانال هاي آبرساني كه جريان آب تند است بيشتر انواعي از فيتوپلانكتون هاي باريك و سوزني شكل نظير Nitzchia و Synedra, مشاهده مي گردد كه مقاومت كمتري در مسير جريان آب ايجاد مي نمايند. درمكان هاي آرام كه حركات زيادي وجود ندارد و درياچه داراي آب تازه و صاف است، كه در بيشتر قسمتهاي درياچه اين شرايط برقرار است، فيتوپلانكتون هاي سبز و طلائي درشت جثه نظير Secendesmus زيست مي كنند. در نواحي جنوبي تر درياچه، بعلت بدي شرايط، عدم تعويض آب و امكانات نامساعد زيست محيطي منحصرا جلبك هاي آبي مقاوم مانند Oscillatoria قادر به رشد و نمو و حيات مي باشند .


زئوپلانكتون ها
امروزه اهميت وجودي زئوپلانكتون ها در ساختار اكوسيستم هاي آبي و همچنين ارزيابي توان توليد در هر نوع آبي شناخته شده مي باشد و در اين راستا تاكنون مطالعات و پژوهش هاي بسيار زيادي انجام پذيرفته و در آتيه نيز بايد انجام پذيرد. موجودات فوق به عنوان دومين عامل در زنجيره توليد اكوسيستم هاي آبي نقش تعيين كننده اي دارند و شناخت آن ها مي تواند به سيستم و ميزان برداشت توليدات، خط تازه اي بدهد. راسته هاي مختلفي از جمله (Asplanchoa , Rotifera, (Ciliophora , Naplius) Copepoda ,(Zoothamnium, Tintinnidium) Ciliophora ,(Polyarthera ,Bosmina) Cladocera Syncheata) , (Arecella) Rhizopoda , Rotatoria در درياچه شناسايي شده است . اما تنوع گونه اي در مناطق مختلف درياچه شديدا تحت تأثير شرايط و خصوصيات آبي محل زيست آن هاست و پراكندگي و فراواني هر گونه را تحت الشعاع خود قرار مي دهد. كدورت و گل آلودگي توأم با جابجائي هاي شديد توده آب كه بر اثر بادهاي موسمي ايجاد مي شود عامل مهمي در تنزل تنوع گونه اي (به علت تغييراتي در خصوصيات فيزيكوشيميايي آب ، شرايط نوري، تغذيه اي و غيره) مي باشد. سيلابي و گل آلود بودن آب توأم با حركات و تلاطم هاي بسيار شديد عامل مهمي در متلاشي شدن و نابودي جامعه زئوپلانكتوني است مثلا محل هاي ورودي آب از جمله نقاط با تنوع بسيار كم گونه اي بوده و زئوپلانكتون هاي مشاهده شده در اغلب موارد به دليل جريان تند آب سالم و سرزنده نستند ؛ گونه هاي شناسايي شده در اين نواحي همگي متعلق به راسته Copepoda مي باشند. محل هاي آرام و شفاف بيشترين فراواني و تنوع گونه اي را دارا بوده و تنوع زئوپلانكتوني من جمله Cladocera ، در آن مناطق بالاست. اما در ايستگاه هاي جنوبي تر درياچه بدليل عمق كم و سطح تبخير بالا، غلظت نمك ها افزايش يافته  و شرايط سخت تري براي جامعه پلانكتون هاي جانوري ايجاد مي شود. در اين گونه مناطق مجددا راسته سيكلوپس Copepoda غلبه داشته و بيشترين تنوع گونه اي را دارا مي باشد. باتوجه به فقر جامعه زئوپلانكتوني درياچه، بايد در برنامه توليد آبزيان از گونه هايي كه از اين گروه تغذيه مي نمايند درحد امكان اجتناب نمود.


پرندگان تالاب هامون
منطقه حفاظت شده هامون بدليل قرار گرفتن در مركز مناطق كويري و نيمه كويري كشورهاي ايران و افغانستان ، تنها مأمن زيست پرندگان مهاجر در اين خطه محسوب مي شود و به همين دليل از بعد ملي و بين المللي قابل توجه بوده و توسط سازمان بين المللي حفاظت و حمايت از پرندگان به عنوان زيستگاه با اهميت پرندگان ( IBA ) معرفي شده است . اكوسيستم هامون در زمان پرآبي منحصر به فرد است، آب شيرين ، زمين هاي باتلاقي، پخش آب حاصل از طغيان رودخانه ها، نيزارها، و تنوع زيستي بالا از جلبك ها گرفته تا حشرات و ماهيان باعث شده تا اين منطقه مأواي صدها هزار پرنده بخصوص پرندگان آبزي و كنارآبزي باشد؛ اما جمعيت آن ها رابطه مستقيمي با ميزان آب و پوشش گياهي موجود در درياچه دارد. به طور مثال جمعيت شمارش شده در سال 1356 معادل 780000 قطعه بوده است در صورتي كه در سال هاي خشكسالي هيچ پرنده اي در مسير مهاجرت خود، در اين منطقه توقف نداشته است. بر اساس مطالعات پرنده شناسي در زمان پرآبي 225 گونه از 49 تيره ( خانواده) يعني حدود نيمي از گونه هاي پرندگان شناسايي شده ايران در تالاب هامون و اطراف آن زيست مي كنند؛ نزديك به 80% آنها مهاجرند و 99 گونه در منطقه زادآوري دارند. ازميان آنها گيلانشاه خالدار و درناي طناز شديدا در معرض خطر انقراض؛ اردك سرسفيد در معرض خطر انقراض؛ اردك مرمري (خوتكا مرمري) ، شاه باز و عقاب خالدار بزرگ( عقاب تالابي) آسيب پذير بوده و 70 گونه نياز به حفاظت جدي دارند كه در صورت عدم حفاظت به زودي در ليست گون هاي در تهديد قرار مي گيرند .

مناطق پرنده گير درياچه هامون از سه قسمت تشكيل مي شود:
مناطق اطراف ده لطف الله تا كوه خواجه و زيستگاه هاي اطراف آن تا نواحي شمال غربي درياچه (چاه خرما).
مناطق مركزي درياچه از قريه اديمي شروع، نواحي اطراف دكه گز، پشت هامونك، ريگ علي الصوفي، بش دلبر تا غرب بخش مركزي آن به نام برينگ.
مناطق شمالي درياچه بنام تخت عدالت از حدود قريه قرقري تا نيزارهاي چونگ سرخ ، چونگ يكدست، چونگ خرگوشي، موش كوشي و نيزارهاي هامون پوزك.

 

نام انگلیسی :  hamoon wetland    

نام فارسی :  تالاب هامون

 

منبع:  irandeserts  

دسته ها: ایرانگردی

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.