شماره تلفن تماس با ما

051-34225776

 

My title

آشنایی با خانواده های گوشتخواران

آشنایی با خانواده های گوشتخواران

اين راسته شامل پستانداراني با جثه و شكل‌هاي مختلف است، از راسوي 25 گرمي تا خرس قهوه‌اي 250 كيلويي را در برمي‌گيرد (زير گونه خرس قهوه‌اي به نام گريزلي كه در آلاسكا زندگي مي‌كند 780 كيلوگرم وزن دارد). غذاي اصلي اكثر آنها را گوشت تشكيل مي‌دهد، ولي برخي مانند خرس‌ها همه چيز خوارند و قسمت اعظم غذاي آنها از مواد گياهي است (پانداي غول‌پيكر از گياه خيزران تغذيه مي‌كند). دندان‌هاي گوشت‌خواران مهم‌ترين اسلحه آنها است كه براي گرفتن طعمه و بريدن گوشت تغيير شكل يافته است، دندان‌هاي هر طرف آرواره شامل سه دندان پيشين، يك دندان نيش بسيار بلند و مخروطي شكل است. دندان‌هاي پيش آسيا و آسيا با تعداد متفاوت است، حداقل يكي از اين دندان‌ها كه گوشت بُر (كارناسيال) ناميده مي‌شوند براي بريدن گوشت تغييراتي يافته و به صورت تيغه مانند درآمده است. اين دندان‌ها در گربه‌سانان كه رژيم غذايي آنها بيشتر گوشت است تغيير زيادتري يافته، ولي در حيوانات همه چيز خوار نظير خرس پهن‌تر است.

در فك بالاي گوشت‌خواران، بين دندان‌هاي پيشين و نيش فاصله‌اي وجود دارد كه در موقع بسته شدن دهان دندان‌هاي نيش فك پايين در آن جاي مي‌گيرند. فك پايين فقط در جهت بالا به پايين حركت مي‌كند. به همين علت گوشت‌خواران قادر به جويدن كامل غذا نيستند و آن را مي‌بلعند. (خرس‌ها و راكون‌ها مستثني هستند). به دليل سهم‌الهضم بودن گوشت، اكثر گوشت‌خواران معده ساده‌اي دارند و روده كورشان كوچك است. برخي از گوشت‌خواران مانند سگ‌سانان و گربه‌سانان پنجه رو هستند ولي عده‌اي ديگر نظير خرس‌ها كف‌رو بوده و مانند انسان پاشنه پاها را روي زمين مي‌گذارند.

به علت اينكه گوشت‌خواران تا نزديك زايمان بايد تحرك و چالاكي لازم را براي شكار حيوانات داشته باشند بنابراين مدت آبستني در اكثر آنها بسيار كوتاه است، بچه‌ها غالباً در زمان تولد نارس، كور و بي‌دفاع هستند. ولي به صورت جدي توسط مادر و در برخي (نظير شيرها) با همكاري پدر، مراقبت و محافظت مي‌شوند. ميزان مرگ و مير در بين بچه‌ها بسيار بالا است و غالباً فقط يك بچه به حيات خود ادامه مي‌دهد.

اكثر گوشت‌خواران زندگي مخفي و شبانه دارند. در گوشت‌خواراني نظير گربه‌سانان كه استتار امري حياتي است پوست بدن از خال‌ها و نوارها پوشيده شده است.

گوشت‌خواران معمولاً به صورت انفرادي زندگي مي‌كنند. تعداد آنها نسبت به طعمه‌هايشان بسيار كم است، بنابراين مشاهده مستقيم آنها بسيار مشكل است. براي آگاهي از وجود آنها مطالعه رد پاها، فضولات و باقيمانده‌هاي غذا بسيار مفيد است. همچنين در مناطقي كه تردد اتومبيل ميسر باشد مي‌توان با استفاده از چراغ اتومبيل و يا چراغ قوه‌هاي در طول شب آنها را مشاهده كرد. اين امكان در شب‌هاي تاريك و بدون نور ماه كه درخشش چشم‌هاي آنها از فاصله‌هاي دور قابل رؤيت است، افزايش مي‌يابد. استفاده از دوربين‌هاي تله‌اي و نصب دستگاه‌هاي ردياب بر روي گوشت‌خواران كه به تازگي در پروژه حفاظت از يوز آسيايي مورد استفاده قرار گرفته است مي‌تواند در مطالعه آنها بسيار مؤثر واقع شود. از راسته گوشت‌خواران تاكنون 8 خانواده و 31 گونه در ايران شناسايي شده است. (دو گونه آنها منقرض گرديده‌اند).

خانواده‌ سگ‌ سانان  FAMILY CANIDAE

تمام اعضاء اين خانواده شبيه سگ هستند: پوزه‌اي دراز، باريك و استوانه‌اي شكل دارند. تعداد دندان‌ها 42 عدد است. گوش‌هاي سيخ و مثلثي شكل، دم پرمو، دست و پايي بلند دارند و پنجه رو هستند. تعداد پنج انگشت در دست (اولين انگشت در بالا قرار دارد) و چهار انگشت در پا دارند، ناخن‌هاي كلفت و قوي آنها مانند گربه‌سانان جمع نمي‌شوند، به طوري كه در رد آنها آثار ناخن‌ها قابل مشاهده است. حس بويايي آنها بسيار قوي و شنوايي و بينايي‌شان نيز قوي است. داراي غده‌هاي توليد بو در سطح زيرين دم هستند. آنها قلمرو خود را به وسيله ادرار مشخص مي‌كنند. در مقايسه با اغلب گوشت‌خواران دونده‌هاي خوبي هستند. اكثر آنها طعمه خود را از طريق تعقيب شكار مي‌كنند. در بين سگ‌ساناني كه به صورت اجتماعي زندگي مي‌كنند، غالباً قوي‌ترين حيوان رهبري و كنترل گروه را به عهده دارد.

 

سگ‌ساناني كه به صورت گروهي زندگي مي‌كنند قادرند با همكاري هم، طعمه‌هاي بزرگ‌تر از جثه خود را بگيرند. در زمان مقاربت به علت متورم شدن آلت تناسلي، نر و ماه تا مدتي كه ممكن است از نيم ساعت نيز تجاوز نمايد به هم قفل مي‌شوند و به آساني نمي‌توانند از يكديگر جدا گردند. بعضي از گونه‌هاي سگ‌سانان مانند گرگ، شغال، و سگ مي‌توانند با هم جفت‌گيري و توليد بچه‌هاي دو رگه كنند. تاكنون گزارشات موثقي مبني بر مشاهده گرگ قرمز، گرگ زرد و گرگ سياه راه راه و حيواني به نام سگ تور كه شباهت به شغال دارد دريافت شده است. متأسفانه تاكنون هيچ گونه تحقيقي در مورد اين حيوانات كه امكان دارد گونه، زير گونه و يا هيبريد جديدي باشند انجام نگرفته است.

 

ارزش اقتصادي: سگ‌سانان حيوانات بسيار مفيدي هستند. آنها با تعقيب و شكار حيوانات مريض، پير و عليل، سلامتي بقيه را تضمين، و با كنترل جمعيت علف‌خواران از تخريب مراتع جلوگيري مي‌كنند. از طرف ديگر، با از بين بردن حيوانات مضر نظير جوندگان و خوردن لاشه حيوانات كمكي بزرگي به انسان مي‌كنند. در مناطقي كه تعداد سگ‌سانان، به خصوص روباه كاهش يافته است افزايش جمعيت جوندگان آفت كاملاً محسوس است. پوست بعضي از آنها بسيار باارزش است، اغلب سگ‌سانان به خصوص روباه‌ها نسبت به بيماري‌هاي بسيار حساس‌اند. بعضي از آنها نيز خساراتي به دام‌هاي اهلي، پرندگان، و محصولات كشاورزي وارد مي‌كنند كه اين خسارات نسبت به منافع آنها بسيار ناچيز است.

 

وضعيت فعلي: نظر به اهميت گوشت‌خواران، وضعيت فعلي براي هر يك از گونه‌ها جداگانه توصيف و در متن گنجانيده شده است.

از خانواده سگ‌سانان تاكنون شش گونه در ايران شناسايي شده است.

خانواده راكون‌ ها    FAMILY PROCYONIDAE

شباهت زيادي به خرس‌ها دارند. كف رو هستند، دست‌ها و پاها پنج انگشت دارند به خوبي از درختان بالا مي‌روند در اوايل غروب به فعاليت مي‌پردازند همه چيز خوارند و از مواد غذايي مختلف تغذيه مي‌كنند. از آنجايي كه از اين خانواده فقط يك گونه در ايران زندگي مي‌كند بنابراين خصوصيات خانواده به همراه خصوصيات گونه ذكر خواهد گرديد.

خانواده خرس‌ ها  FAMILY URSIDAE

خرس‌ها پستانداراني بسيار تنومند، قوي و پشمالو هستند. سر آنها پهن، پوزه كشيده، گوش‌ها كوچك و گرد، چشم‌ها ريز و نزديك به هم، دم بسيار كوتاه، و به سختي قابل رؤيت است. مانند انسان با كف پا راه مي‌روند، ردپاي آنها شبيه به ردپاي انسان و كمي پهن‌تر است، آثار ناخن‌هاي بلند كاملاً مشخص مي‌باشند. خرس‌ها مي‌توانند مسافات كوتاهي روي دو پا راه بروند. دست‌ها و پاها پنج انگشت دارند كه به ناخن‌هاي بلند، خميده، و جمع نشدني ختم مي‌شوند. با وجودي كه خرس‌ها از راسته گوشت‌خواران هستند ولي اغلب از مواد گياهي استفاده مي‌كنند. (به جز خرس قطبي كه كاملاً گوشت‌خوار است و از ماهي و فُك تغذيه مي‌كند). دندان‌هاي آسياي آنها نيز نسبت به ساير گوشت‌خواران بسيار پهن‌تر و براي جويدن مواد گياهي مناسب است. لب‌هاي خرس‌ها به لثه چسبيده نيست و حيوان با جلو بردن آنها حشرات را از سوراخ‌شان مي‌مكد. حس بويايي فوق‌العاده قوي ولي بينايي ضعيف است. (خرس قطبي از فاصله 30 كيلومتري مي‌تواند بوي طعمه خود را حس كند.) خرس‌ها تأخير باروري دارند، با وجودي كه سلول تخم پس از جفت‌گيري كه معمولاً فصل تابستان است تشكيل مي‌شود، ولي در چند ماهه اولِ حاملگي جنين رشدي ندارد، بچه‌ها در موقع تولد بسيار كوچك و به اندازه موش‌هاي بزرگ هستند ولي بعد از تولد با سرعت زيادي رشد مي‌كنند. در فصل پاييز خرس‌ها بسيار چاق مي‌شوند و به طوري كه در برخي موارد وزن آنها به دو برابر افزايش مي‌يابد. در مناطق سردسير در زمان سرد شدن هوا كه غذا كمياب مي‌شود آنها فعاليت خود را متوقف مي‌كنند و به غار و يا سوراخي كه قبلاً در محل مطمئني تعيين كرده‌اند مي‌روند. آنها تمام فصل سرد زمستان را در اين سوراخ مي‌خوابند و در طول اين مدت فقط از چربي ذخيره شده در بدن استفاده مي‌كنند (خرس قطبي خواب زمستاني ندارد). به دليل اينكه در موقع خواب زمستاني درجه حرارت بدن خرس‌ها به طور اساسي كاهش نمي‌يابد و اعمال حياتي بدن به صورت عادي جريان دارد و حيوان به آساني از خواب بيدار مي‌شود. برخي از محققان اين نوع خواب را خواب زمستاني واقعي (Hibernation) نمي‌دانند ولي عده‌اي دگير به مواردي از قبيل كاهش شديد ضربان قلب استناد مي‌كنند و آن را خواب واقعي مي‌دانند.

 

ارزش اقتصادي: خرس‌ها حيوانات بسيار مفيدي هستند. آنها با از بين بردن حشرات و جوندگان مضر نقش مؤثري در كنترل آفات به عهده دارند. علاوه بر آن با خوردن ميوه‌هاي وحشي و جنگلي و دفع و پخش كردن هسته‌هاي آنها كه در اثر اسيد موجود در دستگاه گوارش پوسته آنها نازك شده است. به تجديد حيات اين درختان كمك مي‌كنند. در برخي از مناطق بلوچستان كه محل تردد خرس سياه است تعداد زيادي درخت خرما در مناطق صعب‌العبور روييده‌اند.

در كشور چين به منظور استفاده از مواد صفراوي اين حيوان كه در درمان بيماري‌هاي كبدي و سنگ كيسه صفرا كاربرد دارد، متجاوز از 10 هزار خرس را كه كيسه صفراي آنها توسط لوله‌اي به بيرون وصل است در قفس نگهداري مي‌كنند.

 

خرس‌ها در مواردي نيز به دام‌هاي اهلي نظير گاو و گوسفند حمله مي‌كنند. گاهي نيز به نخلستان‌ها، باغ‌ها و كندوهاي عسل دستبرد مي‌زنند. خرس‌ها حيوانات صلح‌طلبي هستند و از درگيري اجتناب مي‌كنند. آنها به مجرد ديدن يا حس كردن بوي انسان فرار مي‌كنند، ولي خرس‌هاي مادة بچه‌دار، خرس‌هاي زخمي، خرس‌هايي كه جايي براي خواب زمستاني پيدا نكرده‌اند، و خرس‌هايي كه از خواب زمستاني بيدار شده‌اند، گاهي مهاجم و بسيار خطرناك‌اند. در سال‌هاي اخير به علت تخريب زيستگاه و كاهش مواد غذايي، گاهي اوقات خرس‌ها به اماكن مسكوني مي‌آيند از آن جمله مي‌توان به ورود يك خرس به دانشگاه آزاد تبريز و يك خرس به شهر دامغان در سال 1385 اشاره كرد كه هر دو كشته شدند. مورد آدم دزدي و برخي از خصوصيات خرس‌ها داستان‌هاي زيادي نقل مي‌شود كه همگي غيرواقعي‌اند. در گذشته‌اي نه چندان دور نگهداري خرس‌ها به منظور اجراي برنامه‌هاي نمايشي در اكثر مناطق ايران رايج بوده است.

از خانواده خرس‌ها تاكنون دو گونه در ايران شناسايي شده‌ است.

خانواده راسو ها FAMILY MUSTELIDAE

اغلب اعضاء اين خانواده داراي بدني كشيده و استوانه‌اي شكل، ولي برخي از آنها مانند رودك كوتاه و خپل هستند، جثه‌اي كوچك (راسو با وزن 25 گرم) تا متوسط (رودك با وزن 34 كيلوگرم)، گوش‌ها كوتاه و گرد واغلب دم بلندي دارند. دست و پاي آنها كوتاه است و در هر يك پنج انگشت دارند كه به ناخن‌هاي بلند، خميده و جمع نشدني كه براي كندن زمين مناسب است ختم مي‌شوند. اين حيوانات از نظر طرز زندگي و نوع زيستگاه تفاوت‌هاي زيادي با هم دارند. برخي مانند سمور به راحتي از درختان بالا مي‌روند، رودك‌ها زندگي زيرزميني دارند و برخي نيز مانند شنگ در آب به سر مي‌برند. اغلب آنها به صورت انفرادي زندگي مي‌كنند. بسيار پرتحرك و چابك هستند. اغلب افراد اين خانواده يك جفت غده توسعه يافته توليد بو در ناحيه مخرج دارند كه بوي تند توليد مي‌كند و وسيله دفاعي حيوان به شمار مي‌رود. آنهايي كه بدن كشيده دارند چهار نعل راه مي‌روند ولي آنهايي كه جثه خپل دارنده راه رفتنشان مانند خرس‌ها است. افراد اين خانواده براي نگاه كردن به اطراف معمولاً روي كفل‌ها مي نشينند. اغلب از گوشت تازه تغذيه مي‌كنند. معمولاً طعمه خود را توسط بو تشخيص مي‌دهند ولي بينايي و شنوايي آنها نيز قوي است. در اكثر اعضاء اين خانواده رشد سلول تخم با تأخير انجام مي‌شود. اين تأخير باعث مي‌گردد تا حيواناتي كه در تابستان و پاييز جفت‌گيري مي‌كنند بتوانند بچه خود را در بهار كه فصل فراواني غذا است به دنيا بياورند.

 

ارزش اقتصادي: افراد اين خانواده حيوانات بسيار مفيدي هستند و در كنترل جوندگان، از بين بردن حيوانات پير و مريض و ايجاد تعادل اكولوژيك نقش مهمي به عهده دارند. بعضي مانند سمور و شنگ پوست زيبا و با ارزشي دارند، از دم رودك جهت تهيه فرچه ريش تراشي استفاده مي‌گرديد. در برخي از كشورها به منظور تهيه پوست، سمورها را در سطح وسيعي پرورش مي‌دهند. سمورها گاهي به لانه ماكيان دستبرد مي‌زنند و خساراتي وارد مي‌سازند كه اكثر مردم آن را به حساب روباه و شغال مي‌گذارند. شنگ‌ها هم گاهي اوقات وارد استخرهاي پرورش ماهي شده و خسارات ناچيزي وارد مي‌سازند.

از خانواده راسو تاكنون هشت گونه در ايران شناسايي شده است.

خانواده خدنگ‌ ها FAMILY HERPESTIDAE

افراد اين خانواده جثه‌اي كوچك تا متوسط، پوزه‌اي دراز، گوش‌هاي كوچك، دم پرمو و دست و پايي كوتاه دارند. دست و پا پنج انگشت دارد كه به ناخن‌هاي بلند و جمع نشدني ختم مي‌شوند. خدنگ‌ها حيواناتي بسيار فعال، سريع و چابك‌اند و با واكنش‌هاي سريع خود مارهاي بزرگ و سمي را از پاي در مي‌آورند. براي گرفتن مار، موهاي بدن را سيخ مي‌كنند و پس از مدتي كلنجار رفتن در فرصت مناسب و با حركتي سريع سر مار را به دهان مي‌گيرند. از طرف ديگر بدن اين حيوان نيز در مقابل سم مار مقاومت زيادي دارد و حدود هشت برابر مقاوم تر از خرگوش است. غذاي مورد علاقه آنها تخم پرندگان است. براي شكستن تخم، آن را بين پاها قرار مي‌دهد و به طرف ديوار يا سنگ پرتاب مي‌كند. گاهي نيز آن را بلند مي‌كند و به زمين مي‌كوبد.

 

ارزش اقتصادي: خدنگ‌ها با از بين بردن جوندگان و ديگر حيوانات مضر در ايجاد تعادل طبيعي نقش مهمي به عهده دارند. بعضي از ساكنين استان‌هاي جنوبي كشور، خدنگ‌ها را جهت مبارزه با مار و عقرب و نيز به خاطر بازي جالب‌اش با تخم مرغ درمنازل خود نگه مي‌دارند. اين حيوانات گاهي به طيور اهلي و تخم‌مرغ‌ها حمله مي‌كنند و خساراتي وارد مي‌سازند.

از خانواده خدنگ تا كنون دو گونه در ايران شناسايي شده است.

خانواده كفتار ها FAMILY HYAENIDAE

افراد اين خانواده شباهت زيادي به سگ‌سانان دارند، ولي نزديكي آنها به خانواده خدنگ‌ها به مراتب بيشتر است. از آن جايي كه از اين خانواده‌، فقط يك گونه در ايران زندگي مي‌كند، خصوصيات خانواده به همراه خصوصيات گونه ذكر خواهد شد.

 

ارزش اقتصادي: كفتارها لاشه خوارند. آنها با خوردن و از بين بردن لاشه حيوانات مرده، نقش مهمي در پاك سازي طبيعت و جلوگيري از انتشار آلودگي‌ها و بيماري‌ها به عهده دارند.

برخي از افراد ناآگاه بر اين باورند كه همراه داشتن آلت تناسلي كفتارماده باعث وفاداري مرد به همسرش مي‌گردد (آلت تناسلي كفتار ماده شباهت به آلت تناسلي كفتار نر دارد به همين دليل اكثر مردم همه كفتارها را نر تصور نموده و كفتار ماده را حيواني كمياب به شمار مي‌آورند. در برخي از شهرستان‌ها عده‌اي فال‌بين قطعه‌اي از روده گوسفند را به جاي آن به افراد ناآگاه مي‌فروشند)

خانواده گربه‌ سانان FAMILY FELIDAE

گربه‌سانان شباهت زيادي به گربه اهلي دارند. جثه آنها كوچك (گربه شني) يا بزرگ (ببر) است. افراد اين خانواده سري كوچك، پوزه كوتاه، گوش‌هاي نسبتاً كوچك و چشم‌هاي درشتي دارند. گربه‌سانان در ميان گوشت‌خواران كمترين تعداد دندان را دارند (28 تا 30 عدد) وضعيت دندان‌هاي گربه‌سانان به نحوي است كه آنها را قادر مي‌سازد طعمه را گرفته و متوقف كنند. سطح زبان گربه‌سانان از پرزهاي شاخي پوشيده شده است. دست و پايي كوتاه دارند (به استثناي يوز كه از نظر شكل بدن، حالت پنجه‌ها و بعضي از عادات شبيه سگ‌سانان است).

 

دست‌ها پنج انگشت (اولين انگشت در بالا قرار دارد) و پاها چهار انگشت دارندكه به ناخن‌هاي بلند و تيزي ختم مي‌شوند. اين ناخن‌ها كه مهم‌ترين اسلحه گربه‌سانان است، قابل جمع شدن هستندو براي جلوگيري از كند شدن، درون غلافي قرار مي‌گيرند. بنابراين در ردپاي گربه‌سانان آثار ناخن‌ها مشاهده نمي‌شود (به استثناي يوز). پينه‌هاي نرم كف دست و پا كه اطراف آنها را مو احاطه كرده است، قادرشان مي‌ُازد تا با كمترين صدا به طعمه خود نزديك شوند. سبيل‌ها و ساير موهاي بلند صورت به عصب ارتباط دارند و براي لمس كردن اجسام و مسيريابي در شب نقش عمده‌اي به عهده دارند. سبيل‌ها قابليت حركت دارند، مي‌توانند مانند چتر از هم باز شوند، در جلوي صورت قرار بگيرند يا به صورت بچسبند. در گربه‌ساناني كه در مناطقي با پوشش متراكم زندگي مي‌كنند سبيل‌ها رشد و توسعه زيادي يافته‌اند.

در بين خانواده گربه‌سانان فقط اعضاء جنس پانتر (Panthera) مانند: شير، ببر، پلنگ و جگوار توانايي غريدن دارند. برخي از دانشمندان بر اين عقيده‌اندكه عضروفي شدن بخشي از استخوان هيوئيد (Hyoid) كه در مجاورت حنجره قرار دارد باعث انعطاف بيشتر حنجره اين دسته از گربه‌سانان و توانايي آنها در غرش گرديده است. در ساير گربه‌سانان از جمله يوز و گربه‌سانان كوچك كه توانايي غريدن ندارند هيوئيد استخواني است.

 

اكثر گربه‌سانان شبگرد هستند. مردمك چشم كه در بسياري از گربه‌سانان كوچك، روزها به شكل خط عمودي است در تاريكي به صورت كاملاً گرد در مي‌ايد و سطح وسيعي از چشم را پر مي كند وجود اين مكانيزم و لايه پشت شبكيه باعث مي‌شود كه سلول‌هاي شبكيه ضعيف‌ترين نور را جذب كنند و قدرت بينايي اين حيوانات را در شب افزايش دهند. بازتاب نور چراغ در چشمان گربه‌سانان در شب رنگ مشخصي بين زرد و سبز است. كه از فواصل دور مشاهده مي‌گردد. قدرت بينايي گربه‌سانان در شب حدود شش برابر انسان است. حس شنوايي گربه‌سانان نيز مانند بينايي آنها بسيار قوي است ولي حس بويايي متوسط است. به همين دليل برخلاف سگ‌سانان كمتر توسط بو طعمه خود را تعقب مي‌كنند. شكار معمولاً از طريق ماهرخ رفتن (دزدانه به طعمه نزديك شدن) يا كمين كردن در مسير جانوران، همراه با دويدن و پرش ناگهاني صورت مي‌گيرد، موقعي كه به گله‌اي از جانوران كه قدرت فرار ندارند برخورد مي‌كنند، تعداد زيادي از آنها را مي‌كشند. گربه‌سانان پس از رسيدن به طعمه بلافاصله گلوي او را با دندان گرفته آن قدر فشار مي‌دهند تا حيوان خفه شود.

 

گربه‌سانان به صورت انفرادي زندگي مي‌كنند (به استثناي شير). قلمرو خود را به وسيله ادرار، مدفوع و خراشيدن درختان مشخص مي‌كنند. در فصل جفت‌گيري، نر و ماده در نار هم ديده مي‌شوند. زمان جفت‌گيري چند دقيقه طول مي‌كشد ولي برخلاف سگ‌سانان نر و ماده به هم قفل نمي‌شوند.

اكثر گونه‌هاي گربه‌سانان به خصوص گربه‌سانان بزرگ قادر به جفت‌گيري با هم و توليدمثل هستند. در بعضي از باغ‌وحش‌ها، ببر نر با شير ماده، شير نر با ببر ماده و پلنگ نر با شير ماده، گربه جنگلي با گربه اهلي جفت‌گيري و توليدمثل كرده‌اند. ولي بچه‌هاي آنها معمولاً نازا هستند.

به علت كم شدن طعمه، شكار بي‌رويه، استفاده از طعمه مسموم و تخريب زيستگاه، نسل اكثر گربه‌سانان ايران در معرض تهديد و يا خطر انقراض قرار گرفته است.

 

ارزش اقتصادي: گربه‌سانان در كنترل جمعيت جوندگان، خرگوش ها، علف‌خواران و از بين بردن حيوانات پير و مريض نقش عمده‌اي بر عهده دارند. در مناطقي كه تعداد گربه‌سانان كاهش يافته است، جمعيت جانوران مضر، به خصوص خرگوس، پايكا و جوندگاني از قبيل موش، وُل و حتي تشي و گراز افزايش يافته است. پوست بعضي از گونه‌ها بسيار با ارزش و گران قيمت است و برخي ديگر نيز براي تروفه، شكار مي‌شوند. بعضي از گربه‌سانان خساراتي به دامداران وارد مي‌سازند كه در مقايسه با منافع اين حيوانات بسيار ناچيز است.

از خانواده گربه‌سانان تاكنون 10 گونه در ايران شناسايي شده است (2 گونه آن منقرض گرديده‌اند.)

خانواده فک‌ ها FAMILY PHOCIDAE

پستاندارانی آبزی هستند، در گذشته این خانواده را راسته جداگانه‌ای بنام PINNIPEDIA قرار می‌دادند. ولی در حال حاضر اکثر تاکسونومیست‌ها راسته مذکور را حذف و خانواده‌های آن را در راسته گوشت‌خواران جای داده‌اند. بدن این حیوانان برای زندگی در داخل آب تغییراتی یافته است. اکثر آنها مانند نهنگ‌ها دارای لایه ضخیمی از چربی در زیر پوست هستند. این لایه باعث تولید انرژی، سبکی وزن برای شنا و عایق نمودن بدن می‌گردد. گردن آنها کلفت بدن حیوان را در مقابل تیزی صخره‌ها و یخ‌ها حفظ می‌کند. در موقع شیرجه رفتن به زیر آب که تنفس متوقف می‌شود ضربان قلب کاهش می‌یابد. به طوری که در فُک‌های بالغ تعداد ضربان قلب از 55 تا 120 با ردر دقیقه به 4 تا 15 بار در دقیقه می‌رسد. علاوه بر این در زیر آب رگ‌های خونی سطح بدن منقبض می‌شوند ولی جریان خون برای قلب و مغز حالت عادی دارد. در این شرایط میزان مصرف اکسیژن به یک سوم کاهش می‌یابد. اعضاء این خانواده تحمل زیادی نیز در مقابل افزایش اسید لاکتیک و گاز کربنیک خون دارند. ولی پس از 5 تا 10 دقیقه ماندن در سطح آب ضربان قلب و ترکیبات خون به حالت عادی برمی‌گردد. چنین کارآمدی در استفاده از اکسیژن، برخی از فک ها را قادر ساخته تا بیشتر از 70 دقیقه در زیر آب باقی بمانند و تا عمق 900 متری در آب فرو روند. خانواده فک‌ها در ایران، یک گونه دارد.

 

ارزش اقتصادی: با خوردن آبزیان ضعیف و مریض، و ایجاد تعادل در جمعیت آنها، در اکوسیستم دریای خزر نقش مؤثری به عهده دارد. همه ساله تعداد زیادی از بچه‌های فک برای استفاده از پوست با ارزش آنها شکار می‌شوند علاوه بر آن از گوشت و چربی فک نیز استفاده می‌شود.

 

منبع: irandeserts 

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.