شماره تلفن تماس با ما

051-34227301

 

My title

تاریخچه پیدایش جلفا

تاریخچه پیدایش جلفا
پس از آنکه در سال ۱۶۰۳ میلادی گروهی از ارامنه ساکن در خاک عثمانی به دستور شاه عباس به ایران مهاجرت کردند برخی از شخصیتهای برجسته ارامنه به دربار شاه درآمدند و با دلجویی او روبرو شدند و ارمنیان ساکن در مناطق شرق و جنوب ارمنستان به بخشهای مرکزی ایران کوچانده شدند.
این اقدام باعث گردید تا مسیرهای تجاری باستانی که حتی پیش از سلسله ساسانی نیز کالاهای شرق را از طریق ارمنستان به روم منتقل من نمودند به مرکز ایران منتقل گردد.
حدود ۳ هزار خانوار ارمنی در کنار زاینده رود جای داده شدند و محله جلفا را به یادگارزادگاه خویش بنا نمودند. ارامنه بتدریج در محل سکونت جدید خود کلیساها و خانه های زیبایی ساختند و نقشه بنای محله را به شیوه زیبایی معماری و مهندسی طرح کردند. خیابان طولانی از شرق به غرب کشیدند که به نام خواجه نظر عالی رتبه ترین مقام جافایی نامگذاری کردند که به ده بخش با کوچه های وسیع به نظر پیوند می خورد.
محله های سنگتراشها ، تبریزیها ، ایروانیها ، چهارسو و کاسگ پس از رانده شدن برخی از ارامنه از مرکز شهر به دستور شاه عباس دوم شکل گرفت که بعدها به جلفای نو معروف شد. بخش عمده فعالیت ارامنه جلفا در مسیر تجارت بود به گونه ای که تجارت ابریشم در ایران رت به انحصار در آوردند و رقبای سختی برای بازرگانان انگلیسی و ارئپایی محسوب شدند. بدین ترتیب رشد و شکوفایی جلفا شهره آفاق شد و ارمنیان گروه گروه به سوی جلفا روانه شدند.
● گسترش جلفا
جلفا در پنج مرحله بر اثر مهاجرت و جابه جایی ارامنه گسترش یافت:
۱) سالهای ۱۶۰۳ تا ۱۶۰۵ میلادی با مهاجرت اهالی جلفای ارس به دستور شاه عباس یکم
۲) بین سالهای ۱۶۲۰ تا ۱۶۵۵ میلادی بر اثر ازدیاد جمعیت به صورت تدریجی گسترش یافت
۳) سالهای ۱۶۳۰ تا ۱۶۴۰ که به دلیل مهاجرت ۲۰۰ خانوار سنگتراش توسعه یافت
۴) بن سالهای ۱۶۵۵ تا ۱۶۵۶ که در پی رانده شدن ۱۲ هزار ارمنی ساکن در بخش شمالی زاینده رود در زمان شاه عباس بالاترین حد گسترش خود را تجربه کرد.
۵) در سالهای ۱۶۷۰ میلادی گروهی از ارامنه ساکن از به جلفا آمدند و در محله ایروانی ها ساکن شدند.
وضعیت اجتماعی ارامنه در دوره های مختلف دچار تحولات گوناگونی شده که در ۴ دوره پس از عصر صفوی این تحولات پدیدار گشتند.
▪ در زمان نادر شاه به سال ۱۷۲۸ که به دلیل بدگوئیهایی که نزد نادر شاه از ارامنه کرده بودند بسیاری از ارامنه بدلیل وضعیت رقت بار آن دوره به کشورهای بیگانه مهاجرت کردند و تا زمان قاجاریه باز نگشتند.
▪ در دوره قاجاریه که دول بزرگ غربی نفوذ قابل توجهی در ایران پیدا کردند اوضاع ارامنه بهتر شد بطوریکه جمعیت مهاجر تا حدودی باز گشتند.
▪ دوره پهلوی که به دلیل گسترش شهر اصفهان و ازدیاد جمعیت گروهی از مسلمانان در محلات اختصاصی ساکن شدند و ارامنه که طی سده ها از ایرانیان جدا بودند فرصتی پیدا کردند تا خود را بیشتر با فرهنگ همنوا سازند. جمعیت ارامنه که در آستانه انقلاب مشروطیت ۱۲۸۶ نفر بود در سال ۱۳۵۳ به ۶۰۰۰ نفر رسید. اختصاص یک زبان و ادبیات ارامنه در دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان در دهه ۴۰ خورشیدی از اقداماتی بود که منجر به پویایی بیشتر جامعه ارامنه شد.
▪ پس از استقرار جمهوری اسلامی جمعیت مسیحی شهر اصفهان به دلیل مهاجرت به امریکا و کانادا به طور چشمگیری کاهش یاقت بطوریکه جمعیت ۱۶۷۸ نفری آبان سال ۱۳۵۵ به ۵۸۳۸ نفر در آبان ۱۳۷۵ رسید.
● وضعیت فرهنگی مذهبی ارامنه
اکثر ارامنه درجلفا ارامنه می باشند. در سال ۱۳۸۱ حدود ۲۰۰۰ نفر پیرو در اصفهان زندگی می کنند که کلیسای متعلق به عصر صفوی ساخته شده در دوران قاجار متعلق به این است. ۶۰۰ تن از مسیحیان در قالب ۱۵ خانوار پیرو کلیسای بوده که ارمنی تبار و گریگور می باشند. ۳۴ خانوار آشوری نیز در اصفهان زندگی می کنند که ۳۰ خانوار در شاهین شهر و ۴ خانوار در جلفا به سر می برند که یادگاران قوم کهن آشوری هستند.
جلفا در گذشته دارای ۲۴ و به روایتی ۳۶ کلیسا بوده است که تعدادی از آنها به مرور زمان ویران شده اند و اکنون ارامنه گریگوری تنها ۱۳ کلیسا دارند : وانک،هاکوب،گورک،مریم،استپانوس،یوحنا، ..............
تاریخ جلفای اصفهان نشان می دهد که این محله یکی از بی نظیرترین بافت های درون شهری اصفهان است که به لحاظ جاذبه های تاریخی ، فرهنگی ، تحقیقی و جلب توریسم فرهنگی و گردشگری اقتصادی از امتیازات خاصی برخوردار است. بنابراین حفظ و نگهداری آثار تاریخی و منطقه وظیفه مهم و سنگینی است که به عهده شهرداری گذاشته شد. احیاء و باز زنده سازی محور تاریخی - گردشگری جلفا با هدف ایجاد محور توریستی ، فضای شهری جذاب و بهبود وضعیت محله و دسترسی های آن در حال اتمام می باشد.
● میدان جلفا
این محدوده در قدیم پذیرایی خانواده های آبکاریان ملاک بوده و از جمله گذرهای تاریخی و ارزشمندی می باشد که بناهای تاریخی مربوط به عصر صفوی را در خود جای داده است. کلیسای وانک ، حضرت مریم ، معروف به کلیسای میدان ، مدرسه هایکیان (مدرسه ارامنه قوم پرور) ، میدان جلفای کوچک معروف به از عناصر تاریخی این محله می باشند.
● کلیسای وانک:
پس از مهاجرت ارامنه ارس صومعه کوچکی ساخته شد که بعدها در سال ۱۶۱۳ با موافقت شاه عباس کلیسای کوچکی با نمازخانه به یاد کلیسای وانک ارس بنا گردید و عظمت و شکوه کلیسای آنها را بر آن داشت تا یک کلیسایی نظیر آنچه در جلفا داشتند به سال ۱۶۵۵ بنا شود. این مذهبی به عنوان یک اجتماعی - مدنی اعتبار خاصی پیدا کرده است.
این کلیسا دارای کتابخانه ای با نسخ خطی می باشد که عشق ارامنه به کتاب و ادبیات و تبدیل شدن آن به کتابخانه ارمنستان را یادآور می شود.
براساس روایات سالخوردگان ، همچنین محتوای کتابهای امروز صنعت چاپ به دست ارامنه در اصفهان ابداع و گسترش یافت. کلیسای وانک نسخه ای از پیمان پیامبر اسلام با مسیحیان با در میان به سال ۴۰ هجری می باشد. از آنجائیکه می رفت تا این محدوده که از جذابترین بخش محور گردشگری مجسوب می گردد در پس عبور و مرور ماشینها پنهان گردد و تردد وسائط نقلیه آسیب های جدی به ساختمان کلیسا وارد سازد حرکت سواری از این محور حذف گردید و صرفا به عنوان دسترسی پیاده در نظر گرفته شد.
همچنین سنگفرش کوچه جلفا حد فاصل میدان جلفا تا کلیسای وانک شامل کوچه جافا در خیابان مهتاب که با توجه به کاربریهای مسکونی-تجاری وضعیت آشفته ای داشت در سال ۱۳۷۹ کف سازی و روان سازی این گذر با در نظر داشتن حرکت پیاده و سواره به طور منظم اجرا گردید. کف سازی کوچه نمازخانه مریم که از خیابان توحید شروع و به میدان جلفا ختم و مدرسه واقع در حیاط کلیسای مریم از دیگر عناصر تاریخی این محور محسوب می گردد.
● محله سنگتراشها
این کوچه که در قدیم به علت سکونت زردشتیان پس از کوچانده شدن ۲۰۰ خانوار ارنی سنگتراش از ارمنستان در سال ۱۶۰۳ به محله سنگتراشها معروف گردید. کلیسای که اکنون نرسس نامیده در این محله واقع شده و در مجاورت آن قرار دارد. این محدوده دارای خانه های قدیمی با قدمت ۳۰۰ سال می باشد. کف سازی و ساماندهی این محله با هدف حذف حرکت عبوری و حفظ کالبد اصلی در سال ۸۰ انجام پذیرفت.
● محله چهارسو
این محله یکی از مشهور محور جلفا می باشد که از خیابان خاقانی شروع و به کوچه سنگتراشها منتهی می گردد. محل تقاطع محور تاریخی و فرهنگی جلفا با مادی های است که از نقاط عطف محور مزبور محسوب می گردد. کلیسای هوانس ، کاتارینه ، سیاه پوشان از عناصر این محله می باشد. عملیات کف سازی این محله در سال ۱۳۸۰ به اتمام رسید.
● محله تبریزیها
این محدوده در امتداد کوچه سنگتراشها می باشد که به لحاظ تعداد سکنه مهمترین محله جلفا به شمار می آید. عناصر تاریخی این محله کلیسای و مدرسه می باشد که در زاویه کلیسا قرار دارد. از دیگر ویژگیهای این محل تعداد سکنه مسلمان آن می باشد. کف سازی و ساماندهی این محله در سال ۱۳۸۰ صورت گرفته است.
● دسترسی های محله ای
۱) ساماندهی خیابان خاقانی: این محدوده دچار نابهنجاریهای پیاده روها ، جوی های آب ، باغچه ها ، خط جداره ساختمانها ، نابسامانی پارکینگ و ... بود. وجود واحدهای تجاری ، مسکونی و بناهای عمومی همچون مدارس باعث شده بود تا بسیاری از شهروندان این گذر را به راه فراری برای ماشینها با سرعت زیاد تبدیل کنند که این مسئله خود موجب عدم آسایش عابرین پیاده بود. به همین خاطر ضمن ساماندهی این خیابان با احداث ، باغچه ، ایجاد توقف های کوتاه مدت در حاشیه خیابان در سال ۱۳۸۱ به صرف هزینه ای معادل ۷۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال انجام پذیرفت.
۲) ساماندهی کوچه حد فاصل تا کوی بوعلی نیز به عنوان دسترسی محلی از دیگر اقدامات این شهرداری در راستای حفظ و نگهداری کالبد اصلی محور تاریخی جلفا بود که با صرف هزینه ۲۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال در سال ۱۳۸۱ انجام پذیرفت. تفکیک پیاده رو از سواره رو ، ایجاد باغچه و کف سازی از اقدامات انجام پذیرفته در این خیابان بوده است.
شناسایی ، مرمت و ساماندهی مجموعه منازل قدیمی در محور تاریخی جلفا از دیگر اقدامات برجسته این شهرداری بود که در سال ۸۱ با فراهم سازی شرایطی جهت تملک مطالعه و بازسازی اینگونه مراکز انجام پذیرفت.
در همین راستا مرمت و بازسازی مدرسه فرانسویها که از شمال محدوده به مادی تاریخی و از جنوب به چند کلیسای مخروبه منتهی می گردد مشروع گردیده. ساخت این بنا که قدمتی بیش از ۳۰۰ سال دارد ۱۷۰۰ متر مربع بوده و اعتبار در نظر گرفته شده جهت مرمت و بازسازی این مدرسه مجموعا ۳۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال می باشد. شایان ذکر است این مدرسه هزینه ای معادل ۱۰۰۰۰۰۰۰ ریال در بر داشته است.
مرمت و بازسازی خانه تاریخی استپانیان با مساحت بیش از ۷۰۰ متر مربع از دیگر اقدامات در راستای حفظ خانه های تاریخی می باشد. تملک این منزل ۱۷۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال هزینه در برداشته و مرمت آن با هزینه ای معادل ۷۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال در حال اجرا می باشد.
شایان ذکر است بازسازی کاروانسرا ، میدان جلفا و حمام ارامنه ، کف سازی و ساماندهی جلوی کلیسای وانک ، مرمت دیوار اطراف کلیسای وانک از دیگر اقدامات ارزنده ای است که در سال ۱۳۸۲ شاهد اجرای آن خواهیم بود.
در پایان امید است با برنامه ریزیها و مطالعات انجام گرفته شاهد گسترش اینگونه اقدامات در حفظ و نگهداری بافت تاریخی اصفهان باشیم و اینگونه خدمات ما را در دستیابی به هدفمان یاری رساند.
دسته ها: ایرانگردی

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.