شماره تلفن تماس با ما

051-34225776

 

My title

آبادان 3

آبادان 3

آبادان در یک نگاه
بنابراین می توان استنباط كرد كه تا قبل از بكارگیری كشتی‌های لایروبی‌،به علت كم عمق بودن انتهای اروند رود (بویژه به هنگام دریا)و همچنین جهت نگهبانی این منطقه از هجوم دزدان دریایی، خشبات در نزدیكی آبادان وجود داشته است در واقع وجود خشبات بیشتر به علت عمق و عرض و اروند رود در محل ورود به خلیج فارس بوده است، مضافاً این كه عامل اصلی آن ته نشین شدن گل ولای كارون، دجله و فرات در این منطقه بوده است.

● آبادان از نظر تقسیمات كشوری
شهرستان آبادان یكی از شهرهای مهم استان خوزستان است. از نظر تقسیمات كشوری از دو بخش «مركزی »و «قصبه معمره» (qosbe- moammere) تشكیل شده است. بر طبق آخرین آمار قبل از انقلاب بخش مركز ی از دو دهستان «بهمنشیر » و «صلبوخ»(salbu:x)تشكیل شده بود. بخش قصبه معمره(كه بعدها اروند كنار نامیده شد)شامل چهار دهستان بوده است:«سلاحی»(salahi)(كه آن را خسروآباد نیزگویند)«منیوحی»(manyohi )«معمره»(moamnere) و «نصار» (nassar) هر كدام از این دهستان ها شامل چندین آبادی بوده‌اند و در مجموع ۱۳۵ آبادی در شهرستان آبادان وجود داشته است. قابل ذكر است كه قسمت شمالی جزیره آبادان از لحاظ تقسیمات شهری جزو شهرستان خرمشهر است و در آن قسمت آبادی‌هایی وجود دارد كه اغلب رفت و آمدشان با آبادان است و بدون شك آمد شدی هم با خرمشهر داشتند.در همین راستا به معرفی اجمالی بخش‌ها، دهستان‌ها و برخی از آبادی‌های جزیره آبادان می پردازیم تا خوانندگان تصویر جامع‌تری از حومه شهر داشته باشند. بخش‌مركزی از دهستان‌های بهمنشیر و صلبوخ‌ تشكیل شده دارای بیش از ۶۵ قریه بزرگ و كوچك است.

دهستان‌های بهمنشیر عمدتاً در كنار رودخانه بهمنشیر قراردارد و بیش ۲۵ آبادی دارد كه از مهم‌ترین آنها«صونیخ» (soveynex)«طره بخاخ»(tarreh- nejaj) و چوئبده»(coyebdeh) است. صونیخ در شش كیلومتری شمال غربی آبادان قرار دارد. صلبوخ نام جزیره كوچكی است در میان اروندرود. این دهستان در غرب آبادان واقع شده است. در این جزیره بیش از ۴۰ قریه كوچك متصل به هم وجود دارد. از قریه‌های مهم آن می‌توان «نعیمه»«چومه» و «راس» را نام برد.

بخش قصبه را سابقاً حاجی سلطان می نامیدند. این بخش در جنوب خاوری آبادان كنار اروند رود واقع شده و محدود است از شمال به بخش مركزی از غرب و جنوب به اروند رود و از شرق به خور بهمنشیر واراضی مسطح باطلاقی. مساحت این بخش در حدود۲۷۲ كیلومتر مربع است. این بخش از آبادان چهاردهستان و بیش از ۷۰ آبادی دارد. دهستان خسروآباد در جنوب شرقی آبادان قرار داد و از شش قریه بزرگ و كوچك تشكیل شده است. آبادی‌های مهم آن عبارتند از «شلهه حاج حسین» «شلهه معاویه» «شلهه توامر» و خود روستای «خسروآباد» كه مركز دهستان نیز می باشد.

منیوحی یكی دیگر از دهستان‌های قصبه معمره است كه در حاشیه‌ی شرقی اروند رود قراردارد. این دهستان در حدود۲۰ آبادی دارد و از دهستان‌های مهم شهرستان آبادان است. قریه «كوت ناصر» از روستاهای مهم این دهستان است.

معمره سومین دهستان بخش قصبه است. این دهستان در جنوب جزیره آبادان در جوار «نهر قصر» قراردارد و بیش از ۱۵ آبادی مهم دارد كه در امتداد یك جاده قرار دارند. از مهم‌ترین آبادی‌های این دهستان می توان از«نهر معیدی‌ها» «نهر معاتیج» «نهر ناهی» «نهر نشمی»«نهر علم» «نهر علی شیر» «نهر عریض» و «نهر مچری» نام برد دهستان چهارم بخش قصبه معمره، قصبه نصار است. این دهستان كنار اروند رود جنوب شرقی شهر آبادان قرار دارد. دهستانی است با حدود ۳۰ آبادی و روستا كه مهم ترین آن‌ها «نهر ناصر» و «نهر طلیب» (nahr- tolib)است.

از این رو می توان نتیجه‌گرفت كه به علت آن كه عمدتاً اطراف آبادان را نخلستان‌ها فراگرفته است، روستاهای آبادان نیزگرداگرد آب، بر كنار اروند رود، كارون و رودخانه بهمنشیر قرار داشته‌اند، به عبارت دیگر عمده‌ی روستاهای آبادان در نخلستان ها و با فاصله‌های بسیار نزدیك از یكدیگر قرار داشته‌اند.

● شرایط اقلیمی آبادان
▪ دما و فشار هوا:

جدول ۱-۲ وضع آب و هوای آبادان بین سالهای ۱۳۳۹-۱۳۳۶(مأخذ: وزارت كشور، ۱۳۳۰: ۱)
جدول ۱-۲ وضع آب و هوای آبادان بین سالهای ۱۳۳۹-۱۳۳۶(مأخذ: وزارت كشور، ۱۳۳۰: ۱)

آبادان در دشت واقع شده و به علت مجاورت با صحراهای بزرگ و سوزان نظیر صحرای بزرگ عربستان و عراق، در مجموع هوای صحرایی گرم دارد. گرمای آن در ماه‌های تیر و مرداد تا ۵۸ درجه سانتی‌گراد بالا می رود و در بهمن ماه تا صفر درجه سانتی‌گراد هم پایین می آید. حداقل درجه حرارت آن در سال ۷/۱۷ و حداكثر ۶/۳۲درجه سانتی‌گراد می باشد. ایام یخبندان آن حداكثر در طول سال نه روز است.

جدول۲-۲ وضع جوی آبادان در سال‌های ۱۳۴۰ تا۱۳۵۳(مأخذ : سازمان برنامه و بودجه ۱۳۵۱: ۱۵، ۱۳۵۴: ۱۲)
جدول۲-۲ وضع جوی آبادان در سال‌های ۱۳۴۰ تا۱۳۵۳(مأخذ : سازمان برنامه و بودجه ۱۳۵۱: ۱۵، ۱۳۵۴: ۱۲)
جدول ۳-۲: اوضاع جوی آبادان در طول ماه‌های یك سال(مأخذ:Ganji, ۱۹۶۸:۲۴۶)
جدول ۳-۲: اوضاع جوی آبادان در طول ماه‌های یك سال(مأخذ:Ganji, ۱۹۶۸:۲۴۶)

برای آن كه ملاحظه گردد كه تغییرات جوی در طول یك سال در آبادان چگونه بوده است كافی است به ارقام جدول۳-۲ توجه شود. براساس آمار موجود، حداكثر دمای بهمن ماه و حداقل دمای همان ماه از بقیه‌ی ماه‌ها كمتر است. در حالی كه حداكثر دمای شهریور از بقیه ماه‌ها بیشتر می باشد، حداقل دمای مرداد ماه از بقیه ماه‌ها بیشتر می باشد. براساس آمار این جدول، مطلوب‌ترین هوای آبادان متعلق به ماه‌های دی، بهمن، اسفند و فروردین است.

شاید بی‌مناسبت نباشد كه تشریح وضع آب و هوای آبادان را از زبان یك آبادانی‌ گرما خورده بشنویم:

«عمر بهار كوتاست اینجا. از اول فروردین تا اول اردیبهشت. دوزخ تابستان، تا ماه دوم پاییز كشدار می‌شود و سمج. شش ماه تمام تابستان است.... آبادان یكی از گرم‌ترین نقاط ایران. چهل و نه درجه بالای صفر. پنجاه درجه و نیم جوش. دوزخ گرما، تنگ خلقی می آورد. حال و حوصله، كم می شود و گرد و غبار هم مایه‌ی عذاب».

به استناد برخی منابع انتشار یافته معدل حداكثر حرارت سالهای پیش از انقلاب در آبادان ۵۱ درجه سانتی‌گراد بوده است كه فقط ۶/۴ درجه از حداكثر مطلق در جهان(یعنی ۶/۵۶ درجه در تریپولی لیبی)كم‌تر است. این رقم نشانگر گرم و سوزان بودن درجه حرارت آبادان است یا به عبارت دیگر وضع درجه‌ی حرارت سالیانه آبادان به طور مشخص جنبه‌ی بری دارد و تعداد روزهای یخبندان آن بسیار اندك است. معدل روزهای یخبندان در طول سالهای قبل از انقلاب ۱۳۵۷ در آبادان ۷/۱ روز در سال بوده است.

پراكندگی فشار هوا در آبادان در طی سال، به دو صورت مشخص فصلی در می آید بدین ترتیب در آخر فصل پائیز و آغاز زمستان(آذر، دی ، بهمن)كه درجه‌ی گرما پایین است، میزان فشار جو به حداكثر خود می رسد و در تابستان(خرداد، تیر ، مرداد)كه درجه گرما بالا است، فشار هوا به حداقل كاهش می یابد.

▪ بادهای آبادان
بادهای آبادان بر سه نوع است. نخست «بادهای منظم فصلی» كه در اثر تغییرات فشار هوا در فصل‌های مختلف سال به وجود می آیند و معمولاً شدید نیستند، مگر عامل جوی دیگری موجب تشدید آنها شود. اگر هوا خنك باشد، نسیم ملایمی بوجود می آید و برعكس اگر هوا گرم باشد، بادی آزار دهنده و سوزان می‌وزد.

دوم«بادهای محلی» كه خود بر دو نوع است:«باد شمال» و «باد شرجی» باد شمال از جریان‌های مدیترانه‌‌ای است كه به ایران می رسد. این باد در تابستان به طور خشك و دایمی می وزد. باد شمال در زمستان اغلب طوفان‌های ناگهانی و خطرناكی بوجود می آورد ولی در تابستان از ۱۵ خرداد تا آخر تیر(۴۰ روز)با نظم و شدت فوق‌العاده می وزد. وزش ناگهانی و شدید باد شمال، همیشه برای قایق‌های كوچك ماهیگیری خطرناك است. وجود بادهای شمالی در آبادان، رطوبت وسط روز را كاهش داده و گرما را قابل تحمل می‌كند. باد شمال كلاً ۹ ماه در آبادان می وزد.

باد شرجی از جنوب غربی می‌وزد و با عبور از خلیج فارس مرطوب شده و با توجه به بالا بودن درجه حرارت هوا تا حدود زیادی سنگین می شود و نفس كشیدن را به خصوص برای كسانی كه مشكلات تنفسی دارند دشوار می كند. این باد بسیار نامطلوب است و سبب تغییرات كلی در آب و هوای آبادان می شود. این تغییرات آب و هوایی جزیزه‌ی آبادان و حوالی آن را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. این باد از زمستان تا اواسط بهار در آبادان می‌وزد، اما معمولاً در اوایل تابستان هم احساس می شود. چون معمولاً مرطوب و گاهی توأم با ابر و مه است سبب بارندگی می شود.

نوع سوم بادهای آبادان «باد سموم»‌یا «سام» است كه از عربستان می وزد و همیشه خاك و شن همراه دارد. این باد بسیار خشك، گرم و سوزنده است. وزش آن به هنگام تابش آفتاب مخصوصاً در میانه‌ی رود شخص را مسموم می كند. حمزه اصفهانی مؤلف كتاب«سنی الملوك الارض و الانبیاء» درباره‌ی این باد و گذر آن در آبادان می ‌نویسد:

«در سال ۲۳۴ هجری قمری باد سموم شدیدی وزید كه مردم مانند آن ندیده بودند. مدت آن زیاد از ۵۰ روز بود. آغازش از سوم حزیران و انجامش آخر تموز، این باد كوفه، بغداد و واسط را فرا گرفت و به عبادان رسید و از اواسط به اهواز رفت و همگی رهگذران و كاروان‌ها را بكشت و چون به همدان رسید، مزارع را بسوخت و در صحرای سنجار موصل هر بشر و شجر و دابه را هلاك كرد و بازارهای موصل چند روز تعطیل شد و راه دهات از شهر منقطع گردید.»

این گونه بادها هر چند سالی یكبار در آبادان می‌وزد و آسمان روز را به مثابه شب كاملا تیره و تاریك می‌كند. البته همه ساله نوع ملایم‌تر آن می‌وزد كه با خاك و گرد و غبار توأم است و تا حدودی شرایط عادی زندگی را دچار اخلال می‌كند.

▪ رطوبت
آبادان به طور كلی یك منطقه‌‌ی رطوبتی است. این رطوبت در بهار و تابستان كمتر از پائیز و زمستان است. رطوبت در زمستان حداكثر به ۸۹ درصد می رسد(نگاه كنید به جدول۴-۲)اما از آبادان رطوبت۱۰۰ درصد هم گزارش شده است. رطوبت نسبی آبادان در ماه‌های تیر و مرداد ۵۰تا۶۰ درصد است و در ماههای دی و بهمن به ۷۰تا۸۰ درصد هم می رسد. با توجه به ارقام جدول در هر صورت آبادان یك شهر با میزان بالای رطوبت است.

ـ جدول۴-۲ وضعیت رطوبت هوای آبادان در فصل‌های سال (به درصد)

جدول۵-۲ میزان بارندگی در سالهای مختلف در آبادان
جدول۵-۲ میزان بارندگی در سالهای مختلف در آبادان

میزان/ بهار /تابستان/ پائیز /زمستان

حداقل /۱۹ /۱۸ /۲۹ /۳۶

حداكثر /۷۵ /۶۴ /۸۵ /۸۹

مأخذ: سازمان برنامه و بودجه ۱۳۵۲: ۱۰
رطوبت نسبی در آبادان در میانه‌ی روز كاهش می یابد و در مواقعی كه باد از جنوب جریان دارد رطوبت به سرعت بالا می‌رود. رطوبت نسبی آبادان درساعت ۳۰/۶ صبح ۶۴ درصد است، ولی همین رطوبت نسبی در ساعت ۳۰/۱۲ به ۳۲ درصد كاهش می‌یابد. كاهش مزبور به علت وزش بادهای شمالی است كه رطوبت وسط روز را تقلیل می دهد، ولی به طور كلی توأم شدن حداكثر درجه‌ی حرارت(۵۰ درجه سانتی‌گراد)با رطوبت نسبی بیش از ۵۰ درصد در آبادان، به طور محسوسی غیرقابل تحمل است.

▪ بارندگی
آبادان از مناطق كم بارش كشور است كه عمده‌ی همین بارندگی هم به رگبارهای زودگذر باران اختصاص دارد. بعضی مواقع این باران توأم با تگرگ است. میزان بارندگی آبادان در طول ده سال آمارگیری حدفاصل سالهای ۱۳۴۳ تا۱۳۵۳ بین ۶/۵۴ تا ۷/۳۵۳ میلی متر در نوسان بوده است. (جدول ۵-۲)متوسط بارندگی سالانه ۳/۱۴۶ میلیمتر گزارش شده است. گزارش دیگر این میزان بارندگی را در سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ به طور متوسط بین ۲۰۰ تا۲۵۰ میلی‌متر نشان داده است.

 

 

منبع: http://www.aftabir.com

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.